"Ik kan je alleen vertellen wat er uit ons leven verdwenen is. Alle verdriet, boosheid, jaloezie, haat, zorgen, problemen, ergernis, eerzucht, tobben, onzekerheid, angst, pijn, kortom alles waar een mens last van kan hebben en dan blijft er nog alleen een continu gelukzalig gevoel over."

Over deze site
 

Het is een wonderlijke en nauwelijks geloofwaardige boodschap die deze site bevat. Altijd heb je gehoord dat er toch geen weg terug meer is, dat je nu eenmaal verder moet op de ingeslagen weg of je nu wilt of niet, dat vluchten niet meer kan, dat je hele leven een zoektocht is en dat je toch nooit zult vinden, dat het geen zin heeft om te vragen naar het waarom omdat je toch nooit antwoord krijgt, dat je jezelf en je god nooit kunt begrijpen omdat jezelf en je god ondoorgrondelijk zijn en dat je je daar maar bij neer moet leggen en moet proberen om er maar het beste van te maken. En dat heb je dus maar gedaan. Je bent een medespeler geworden in het spel waar je zelf de regels niet van bedacht hebt. Je hebt al zoveel littekens opgelopen, verdriet en pijn gehad, maar je dacht dat het niet anders kon. Kennelijk kan dat dus wel en is er toch een uitweg uit dit tranendal. Alles is al zo vaak gezegd maar er is nog nooit geluisterd.
 

Hoe deze site gebruiken

Op deze site staan wat richtingaanwijzers van mensen die je voorgegaan zijn, waardoor je kunt controleren of je op de goede weg zit. Je zult ze pas herkennen als je op weg gegaan bent. Je leven veranderen doe je niet met je hoofd, maar door het leven anders te leven. Wie denkt dat hij nou eenmaal zo is, zal nou eenmaal zo doodgaan. Wie benauwd leeft zal benauwd sterven. Wie nu niet kan loslaten zal het dan ook niet kunnen.

De toestand in de wereld

Overal ruzies, haat, onvrede, eenzaamheid, depressie, angst, verdriet en pijn, onzekerheid, wanhoop, agressie, zorgen en problemen, bloed, zweet en tranen. Volle ziekenhuizen en gevangenissen, alcoholisten en drugsverslaafden, burgeroorlogen, martelingen, 500 miljard dollar voor bewapening, in 2000 jaar 5000 oorlogen. 600 miljoen hongerenden, miljoenen vluchtelingen, verkeersslachtoffers, epidemieën van kanker, hart- en vaatziekten en geslachtsziekten. Moord en doodslag, abortus, zelfmoord, echtscheidingen, werkeloosheid, gehandicapten, milieuvernietiging. En toch zeggen mensen dat ze het zo goed hebben. Dat vereist veel zelfbedrog en het vervelende van zelfbedrog is dat je de bedrieger altijd bij je draagt.
 
 

Geen mens heeft het recht om te bepalen hoe een ander mens moet leven. Kinderen zijn ook mensen!

De boterhoofden - aanklacht van een rechtvaardige

Lang geleden en in een land hier ver vandaan hadden alle mensen boter op hun hoofd en iedereen vond dat normaal. Er waren mensen met roomboter, kruidenboter, halfvolle boter en ontelbare andere botermelanges op hun hoofd, maar ieder vond alleen zijn eigen boter de ware. Daar maakten ze ruzie over, vochten oorlogen uit en verketterden elkaar met vele scherpzinnige argumenten.

Het merkwaardige was dat de kinderen die er werden geboren helemaal niets op hun hoofdjes hadden en dat alle boterhoofden dat toch prachtig vonden. Misschien herinnerde het hen aan hun kindertijd, hun verloren kinderparadijs, waar ze heimelijk wel eens naar terugverlangden en toch droomden ze van een kind dat zou opgroeien tot een waardig en aangepast lid van de boterhoofden. Daartoe zetten ze al spoedig alles in het werk om het kinderhoofdje van een passende laag boter te voorzien.

Nou was er in dat land een bewoner die niet gelukkig was. Hij had over zijn onbehagen veel en lang nagedacht en was tot de conclusie gekomen dat dat ongetwijfeld door zijn beboterde hoofd kwam. De enige zinnige oplossing opperde hij was om zich van zijn boterlast te ontdoen. Zijn landgenoten waarschuwden hem: doe niet zo gevaarlijk, pas je aan, doe normaal, zonder boter ben je niets meer. Hij was vastberaden en zette door. En zie, hoe meer hij zich van zijn boter bevrijdde hoe helderder het hem werd maar hoe eenzamer zijn worsteling. Tot op een dag, hij was de wanhoop nabij, als bij toverslag het laatste restje boter verdwenen was. Tegenwoordig zou men zeggen dat de schellen hem van de ogen gevallen waren. Toen zag hij pas echt in wat voor rare wereld hij leefde en hoe merkwaardig zijn landgenoten zich gedroegen. Hij probeerde erover te praten. Ze lachten hem uit of werden boos. Om niet op te vallen deed hij weer boter op zijn hoofd en speelde het spel mee maar het leven van een ongeboterde tussen boterhoofden valt niet mee. Wat hem het meest aan het hart ging waren de kinderen waar hij zoveel van zichzelf in herkende en die hij overal om zich heen tot boterhoofden zag verworden. Hij werd argeloos als een duif en listig als een slang en schreef uiteindelijk deze korte handleiding over hoe je van boterhoofd weer mens kunt worden.
 

Jorge Luis Borges

In "De Cultus van het Boek" verhaalt Borges over een parabel van Nathaniel Hawthorne. "Hawthorne voorziet daarin een moment waarop de mensen, moe van het zinloze opeenhopen, besluiten het verleden te vernietigen. In de vroege avond komen zij hiertoe bijeen op een van de uitgestrekte gebieden in het Westen van Amerika. Naar die vlakte komen mensen uit alle uithoeken van de aarde. In het midden bouwen zij een gigantische brandstapel die zij voeden met alle stambomen, met alle diploma's, met alle medailles, met alle ordes, met alle volmachten, met alle schilden, met alle kronen, met alle scepters, met alle tiara's, met alle purperen mantels, met alle baldakijnen, met alle tronen, met alle alcoholica, met alle koffiezakken, met alle theeblikken, met alle sigaren, met alle liefdesbrieven, met al het geschut, met alle zwaarden, met alle vlaggen, met alle oorlogstrommen, met alle marteltuigen, met alle guillotines, met alle galgen, met alle edele metalen, met al het geld, met alle eigendomsbewijzen, met alle grondwetten en wetboeken, met alle boeken, met alle mijters, met alle dalmatieken, met alle heilige schriften die vandaag de dag de Aarde bevolken en vermoeien. Hawthorne slaat de verbranding verbaasd en enigszins geschokt gade; een man met een bedachtzaam uiterlijk zegt tegen hem dat hij niet blij of bedroefd hoeft te zijn, want de omvangrijke vuurpiramide heeft slechts verteerd wat in de dingen verteerbaar was. Een andere toeschouwer - de duivel - merkt op dat de impresario's van de holocaust vergeten zijn het essentiele op de stapel te gooien, namelijk het menselijke hart waarin elk kwaad wortelt, en dat ze enkel wat vormen hebben vernietigd. Hawthorne besluit als volgt: "Het hart, het hart, die kleine, onbegrensde bol, voedingsbodem van de erfzonde, waarvan de misdaad en de misere op aarde slechts enkele symbolen van zijn. Laten we die inwendige bol reinigen, en de vele vormen van het kwaad die deze zichtbare wereld verduisteren zullen vluchten als hersenschimmen, want werken wij enkel met ons verstand en proberen wij met dat onvolmaakte instrument wat ons kwelt te onderkennen en te verbeteren, dan zal heel onze inspanning een droom zijn. Een zo onwezenlijke droom dat het er niets toe doet of de brandstapel, die ik zo getrouw beschreven heb, een zogenaamd reëel gegeven is, een vuur dat onze handen schroeit, of een verzonnen vuur, een parabel".

Wie vertrouwt op anderen vertrouwt niet op zichzelf. Wie anderen gelooft gelooft zichzelf niet. Wie gelooft in theorieën  kan niet helder zien. Wie zijn eigenbelang nastreeft doet dat ten koste van het algemeen belang. Wie probeert de kool en de geit te sparen zal zijn hele leven blijven worstelen. Het is alles of niets.
 

Geloven is niet zeker weten

Mensen geloven op gezag van anderen die het ook niet zeker weten omdat ze het ook weer van een ander hebben tot in het verre duistere verleden. Wat je gelooft is dus nooit bewezen, kun je niet zien en niet ervaren. Zo geloven mensen in theorieën over erfelijkheid, evolutie, en vooruitgang. Niemand ziet het, niemand ervaart het maar velen geloven het. Met al die geloven praten mensen recht wat krom is, rechtvaardigen daarmee hun onrechtvaardigheid, excuseren daarmee hun wandaden, verklaren daarmee wat ze niet begrijpen en gaan zo door op de ingeslagen weg. En als ze vast dreigen te lopen bedenken ze een nieuwe theorie met nieuwe goedgelovigen. Wie zich beroept op gedachten van anderen, op wat generaties voor hen bedacht hebben, wie voortbouwt op theorieën van anderen, wie zijn schijnzekerheden ontleent aan wat hij gelooft, ontloopt de verantwoordelijkheid voor zijn eigen hersenspinsels en leven. Nog steeds bepalen de schoonschijnende verzinsels van al die onrustige en ingewikkelde geesten die millennia-lang de dienst uitgemaakt hebben, de manier waarop mensen moeten leven. Nooit is er geluisterd naar de eenvoudigen, de kinderen, de rechtvaardigen, de ongeletterden en de machtelozen.

Met kromme stenen  bouw je een kromme muur, met zieke mensen een zieke maatschappij. In een kromme muur passen geen rechte stenen en in een zieke maatschappij geen gezonde mensen.

Als je je kinderen niet wil zien opgroeien in deze zieke maatschappij, als je ze wil behoeden voor alle ellende die je zelf al hebt meegemaakt, als je ze niet dezelfde fouten wil zien maken als je zelf in je leven hebt gemaakt, als je niet wilt dat ze dezelfde mist ingaan waar je zelf in zit, als je wilt dat ze net zo onbevangen blijven als ze zijn, kortom, als je echt van ze houdt dan moet er echt iets veranderen. Verbeter dan eerst jezelf, steeds verder en verder tot je klaar bent en dan pas, als je met velen zult zijn, zal de wereld veranderen. Als je daar niet toe bereid bent, als je denkt dat dat toch niet kan omdat anderen zeggen dat dat niet kan, blijf dan zitten waar je zit maar zeur dan niet als je niet gelukkig bent. Als je denkt dat je nu eenmaal zo bent en toch niet kunt veranderen, omdat geleerden zeggen dat het in je genen zit, schuif dan de verantwoordelijkheid voor je ellende maar af op de anderen en de omstandigheden en wentel je in je zelfmedelijden. Als je denkt dat je het haalbare bereikt hebt in je leven, klaag dan niet als je niet gelukkig bent.
 

Het dagelijkse nieuws

Elke dag weer braken krant en televisie de symptomen van deze zieke maatschappij over de lezers en kijkers uit en mensen nemen er kennis van en gaan over tot de orde van de dag. Juichend over de prestaties en verontwaardigd over alle ellende en niet beseffend hoe die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn ventileren deskundigen schaamteloos hun meningen. Velen wijzen op zieke plekken die bestreden moeten worden, dragen oplossingen en wijzen schuldigen aan. Er moeten meer wetten komen en straffen moet zwaarder. Steeds meer macht om deze maatschappij die uit zijn voegen barst te beheersen, steeds hogere dijken om het water te beteugelen, steeds meer regels om de burger op zijn plaats te houden. Ingewikkelde mensen schrijven ingewikkelde stukken om ingewikkelde problemen op te op te lossen en de verwarring wordt alleen maar groter.
De mens en de natuur laten zich beteugelen, maar barsten overal uit hun kunstmatige harnas of kwijnen daarin weg. Zou het niet eindelijk tijd worden om het harnas te verwijderen?

Macht eindigt nooit door macht. Macht eindigt door liefde, dat is de eeuwige wet.

Invallen

Taal is een zeer onbeholpen werktuig om met elkaar te communiceren, met name als je eerst moet definieren wat je met woorden precies voor ogen hebt als je ze gebruikt. Waarheid, geluk, liefde, natuur kun je alleen onthullen door de factoren te verduidelijken die het ervaren ervan in de weg staan. Zoals naaktheid bij een aangeklede burger alleen duidelijk te maken is door de kleren die zijn naaktheid bedekken te benoemen en hem te vertellen dat hij zijn naaktheid pas kan ervaren als hij zich van al die kledingstukken ontdoet. Je kan hem niet laten zien wat eronder zit, als hij niet bereid is zijn kleren uit te doen. Als ik uitkijk over een prachtig landschap, waar electriciteitsmasten in staan en het stoort mij niet omdat ik dat normaal vind, dat die er staan, heb ik geen beeld van een ongerepte natuur. Pas als ik zie dat het de natuurlijke orde verstoort, kan ik mij daar wel een beeld van vormen. Dan kan ik mij voorstellen, hoe het eruit ziet zonder masten. Als ik een boze vader een kind zie en hoor straffen, voel ik dat dat niet klopt, als ik naar de vader en het kind kijk. Als ik een puber met puisten zie, begrijp ik dat er iets niet klopt, want een mens hoort gaaf te zijn. Als ik merk dat iemand verdrietig is, weet ik dat er iets is dat zijn geluk in de weg staat. Als iemand mij een bloemetje geeft, weet ik dat daar een bedoeling achter zit. Zo zitten achter elke emotie en elk handelen van mensen in deze maatschappij verhulde drijfveren, een dubbele agenda, verzwegen intenties

Je krijgt geen kind zo gek om voor zijn plezier naar school te gaan, tenzij je het met straf en beloning eerst zo dresseert, dat het een aantal abnormale dingen normaal gaat vinden. De enige natuurlijke behoeften van de mens zijn voedsel, slaap, en beschutting tegen de regen. Alle andere behoeften zijn onnatuurlijk en aangeleerd. Een kind moet wel leren denken om in die rare grotemensen wereld mee te kunnen. Het intellect ontwikkelen bestaat alleen daarin dat je vaardigheden moet ontwikkelen om mee te mogen doen, niet om te leven, want daar heb je dat helemaal niet voor nodig, maar om een radertje te worden in deze onrechtvaardige wereld. Kinderen willen helemaal niet leren, kinderen willen spelen. Elk kind vindt het leuk om te leren lezen en schrijven en rekenen. Als de grote mensen een wereld hebben gecreëerd, waarin je alleen mee komt als je leert lezen, schrijven en rekenen, denken kinderen inderdaad dat dat belangrijk is. Kinderen hebben nooit een keuze, autisme is ook geen keuze, maar je hoeft dan wel niet mee te doen. Opvoeden is niet begeleiden, maar een voorbeeld geven en ouders geven doorgaans een beroerd voorbeeld. Opvoeden in deze maatschappij is niets anders dan dressuur. Er is geen kind wat opgevoed wil worden, er is geen kind dat ervoor kiest om het paradijs uitgeleid te worden.

Menselijke creativiteit is tegen de natuurlijke ordening, ijdelheid en hoogmoed. Menselijke creativiteit heeft de wapens ontwikkeld, steden en kerken gebouwd, talen ontwikkeld, heeft deze aarde bevuild en vernield, en dat allemaal om de angsten en stuurloosheid van de mens, die hij zelf opgeroepen heeft, door de eenvoud te verlaten te beteugelen. In zijn kooi verdrijft hij de verveling, de zinloosheid en wanhoop, de troosteloosheid en het verdriet, zijn machteloosheid en kleurloosheid, door zijn prestaties, zichzelf voor te houden dat hij wel wat kan, dat hij schouderklopjes van anderen verdient, dat hij door iets achter te laten niet voor niets geleefd heeft, terwijl vergetelheid uiteindelijk zijn lot zal zijn en de tand des tijds alles tot stof zal doen vergaan. Het is echt allemaal ijdelheid.

Opgevoed worden is te vergelijken met het verlaten van het paradijs en je in een gigantische doolhof begeven, waar zelden iemand uitkomt, want al eeuw na eeuw komt vrijwel iedereen er dwalend in om. In de doolhof heb je inderdaad je intellect nodig om zo goed en zo kwaad als mogelijk te overleven. Iedereen is opzoek naar de uitgang maar is er ook nog eens van overtuigd dat je er toch niet uitkomt. Eigenlijk krankzinnig dat ze blijven zoeken. Wanhopigen maken een eind aan hun leven, leiders leiden hun volgelingen van de ene doodlopende de andere doodlopende weg in. En als iemand per ongeluk toch de weg naar de uitgang gevonden heeft verklaren ze hem voor gek. Kinderen worden in de doolhof geboren en doen dus met het spel mee, leren schrijven, lezen en rekenen, want dat heb je nodig om te overleven. Hetzelfde intellect wat je hebt moeten ontwikkelen om in de doolhof te overleven, kun je gebruiken om de uitgang te vinden. Als je eenmaal weer buiten bent, heb je het niet meer nodig. Het is dus een zeer omslachtige manier en volstrekt overbodig.

De mens is inderdaad het enige schepsel dat van zijn natuur kan afwijken maar er gelukkig ook weer naar kan terugkeren. Er zal nooit een mestkever zijn die een web gaat spinnen, noch een ree die vlees gaat eten, want dat zou zijn einde betekenen. Alleen getemde dieren worden gedwongen af te wijken van hun instinct en moeten dat met ziekten en voortijdige dood bekopen. De dwaling heeft geen zin maar wel de angsten, het onbehagen en de problemen die dat oproept. Bezint eer ge begint, want als je eenmaal begint is het eind zoek. De mens die zich niet als mens gedraagt is inderdaad krankzinnig en gestoord. Wat de mens tot mens maakt is niet zijn vermogen tot dwalen, maar zijn vermogen tot genieten van de schepping, van zichzelf en van de ander. Alleen de mens kent de verwondering en eerbied voor de natuur. Daarom is hij de kroon op de schepping, maar dat heeft hem ook verantwoordelijk gemaakt voor zijn eigen geluk en ongeluk.

De ware humor is geestig, oppervlakkige humor is zielig. Grappen zijn geestig als ze in deze omgekeerde wereld de boel weer terugdraaien en mensen om zichzelf lachen. Kinderen hebben geen gevoel voor humor. Kinderen zijn nog geestig. Hun uitspraken gaan nooit ten koste van een ander, maar omdat zij soms nog zien dat ze in een door de grote mensen omgekeerde wereld leven en daar uitspraken over doen, vinden grote mensen hen geestig. Daarom zijn grote cabaretiers geestig. De humor van de volwassenen is bedachte leukheid en dat is zielig. Mensen met humor hebben altijd ongelijk.

De fout ( zonde) heeft geen zin, want een fout verwijst nergens naar. Als ik boos wordt op iemand omdat ik vind dat hij zich niet gedraagt zoals ik zou willen, heeft het boos worden geen zin, maar wel het onbehagen dat dat naderhand bij mij oproept. Dat onbehagen ontstaat omdat mijn geweten mij ter verantwoording roept. Ik probeer dat geweten te sussen door de schuld aan de ander te geven, hij maakte mij immers boos. Mijn geweten vraagt mij: "en jij dan, wat was jouw eigen aandeel?" Je kunt natuurlijk ook meteen naar je geweten luisteren en dan wordt je niet meer boos. Dan besef ik op het moment dat ik iets van een ander wil, dus macht over de ander wil uitoefenen, het terecht is als de ander nee zegt. En als de ander zich gedwee aan mijn wil onderwerpt, zegt mijn geweten: "kijk nou wat je doet" en dat voelt weer niet prettig.

Kunst, het woord zegt het al is, onecht. Tevreden mensen voelen geen enkele drang tot het fabriceren van iets. Het zelf heeft geen enkele behoefte en produceert dus niets, want het is zelfgenoegzaam. Creativiteit is scheppingsdrang en komt voort uit onvrede met jezelf. Wij hoeven aan de schepping niets toe te voegen, dat is ijdelheid.

Je bent bewust of onbewust, tevreden of ontevreden, je bent wakker of je slaapt, je bent eerlijk of oneerlijk. Meer of minder bewust bestaat niet, je ziet helder of je ziet vertekend.

Kinderen laten de grote mensen in alles zien dat het niet goed met hen gaat, hun ziekten, hun onrust, hun opstandigheid, hun driftbuien, hun verkoudheden, hun oorontstekingen, hun angsten, hun huilen, hun stotteren, hun benauwdheden, hun eczemen, hun hoofd- en buikpijnen, hun ontwikkelingsstoornissen en alle andere verschijnselen, die de grote mensen zien maar het verklaren en niet begrijpen. Dat zijn allemaal symptomen van het verzet tegen de macht van de ouders. Je mag van kinderen niet verwachten dat ze dat begrijpen, maar ze laten het wel zien.

Als ik een prachtig landgoed heb, kan ik dat voor mijzelf houden, maar ik kan daar in mijn onbaatzuchtige goedheid ook anderen van laten genieten, zonder daar entree voor te heffen. De enige regel die ik aan de bezoekers zal stellen is dat ze er geen puinhoop van maken, dat ze wel de vruchten mogen eten, dat ze overal mogen rusten, maar dat ze de ordening moeten laten zoals die is, omdat alles zo in evenwicht is en elke verstoring het schouwspel en het evenwicht zal aantasten. Als de bezoekers zich daaraan houden blijft het een paradijselijk landgoed.

Als de mens met dat bewustzijn weer teruggaat (wat niet mogelijk is omdat juist dat bewustzijn hem weerhoudt van de terugkeer) zal hij er dezelfde puinhoop van maken die hij er nu van gemaakt heeft. Dat zie je bij Robinson Crusoe, die met zijn angsten, zorgen en culturele ballast op een onbewoond paradijselijk eiland belandde. Wat een malloot dat hij kleren bleef dragen, bang was voor de "wilde" dieren, overtuigd was dat hij niet zonder melk en vlees kon, zich verschanste in zijn fortje. Hij kon niet eens genieten van zijn paradijs en zijn grootste wens bleef om het te verlaten.

Geweten en het bewustzijn zijn strijdig met elkaar en kunnen elkaar nooit ontmoeten. Het is de keus voor het een of het ander, zoals cultuur en natuur onverenigbaar met elkaar zijn en altijd ten koste van elkaar gaan.

Als ik door een duister doolhof dwaal en mij botsend en stotend van de ene zijwand naar de ander voortbeweeg, kan ik inderdaad niet instinctief vooruitkomen. Ik heb de botsingen nodig, ik moet ze bewust ervaren, om vooruit te komen. Maar dan nog weet ik niet waar ik heen moet, het is immers een doolhof. Ik heb wel inzicht in wat ik doe, maar dat helpt me niet naar de uitgang.

En als je klaar bent met afleren, maak je geen fouten meer, dan ben je wakker. Dat is de strekking van het Evangelie van Thomas. Wie de verklaring van de geheime woorden vindt zal geen fouten meer maken.

De mens moet niet met emoties omgaan, hij moet ervoor zorgen dat hij zich van zijn emoties ontdoet, niet door ze te beheersen, maar door zo te leven dat er geen emoties meer zijn. De enige juiste manier om het denken te gebruiken is om het denken overbodig te maken.

Waar alle mensen gelijk in zijn is dat ze mens zijn. Zoals alle eekhoorns precies hetzelfde instinct hebben, wat hen doet leven op de manier waarop het bedoeld is, hebben alle mensen precies hetzelfde geweten of natuur, die hen doet weten (laat horen of "zien") hoe ze gelukkig en volmaakt naar hun natuur kunnen leven. Wat mensen van elkaar scheidt en onderscheidt is wat ze in hun hoofd hebben. In hun hoofden zitten overtuigingen, meningen, denkbeelden, kennis, vooroordelen. Dat vormt het groepsgeweten, familiegeweten, volksgeweten, religiegeweten, dat hen doet leven zoals de groep, de familie, de natie en de religie bepaalt hoe ze moeten leven. Je leeft dus naar je ware of je valse geweten en die zijn altijd strijdig met elkaar. Het valse geweten is een door mensen geconstrueerd groepsbelangen dienende constructie, voor ieder mens en iedere groep verschillend en spreekt dus voor iedereen anders. Het ware geweten is voor ieder mens hetzelfde en spreekt voor alle mensen dezelfde taal.

Emoties ontstaan alleen als de mens niet naar zijn geweten leeft, als hij zichzelf niet begrijpt, als hij niet naar zichzelf kijkt. In elke emotie zit een deel van mijzelf en een deel van de ander. Hij maakt me boos, ik laat me boos maken. Ik wordt boos, omdat de ander aan mijn overtuigingen, bezit, komt. Mijn overtuigingen en mijn bezit zijn mijn aandeel. Ik voel me dan aangevallen in iets wat niet eens van mijzelf is. Alleen als je dat begrijpt ben je door niemand meer boos te maken. En zo geldt dat voor alle emoties.

Het denken verhindert de mens naar zijn geweten te luisteren, het sust en overstemt het geweten. Het praat recht wat krom is, het excuseert het kuddegedrag, het huilen met de wolven, het geeft anderen en omstandigheden de schuld, het bedriegt het geweten en het vervelende van zelfbedrog is dat je de bedrieger altijd bij je draagt.

Zoals de mens een hond alleen kan dresseren met belonen en straffen en hem dus zo van zijn instinct kunnen leren afwijken, kan een kind ook alleen door belonen en straffen gedresseerd worden en van zijn paradijselijk bewustzijn beroofd worden. "Wat gij niet wilt dat u geschiedt doet dat ook de ander niet" is strijdig met elke manier van dressuur. Met opvoeding laat je het kind van zijn natuur afwijken,

De meeste mensen zijn zich niet eens bewust van de chaos in de wereld, zien vooruitgang, vinden dat er zoveel goede dingen zijn, zien wat ze willen zien en horen wat ze willen horen, als het hun eigen standpunt maar bevestigt.

Mensen hebben natuurlijk vaak inzicht in een bepaalde situatie, voelen vaak intuitief dingen aan en begrijpen vaak een situatie, maar zo vreselijk vaak niet. En dan blijf je slechts een deel van de werkelijkheid zien, maar niet helemaal. Als je je denken leeggemaakt hebt, kun je het ook niet meer gebruiken en dan zie je de werkelijkheid altijd.

Het denken heeft alleen een functie in deze maatschappij. Kleine kinderen hebben het denken niet nodig en in een rechtvaardige wereld, zonder computers, kanonnen en macht is het dus ook overbodig. Het denken is dus een instrument, wat je als alle instrumenten ten goede en ten kwade kunt gebruiken. Het hoort dus in een dualistische wereld. Als er een totaalbewustzijn is is het denken verdwenen, want dan zijn er geen keuzes meer.

Als je ontrouw aan het geweten bent heb je een vals bewustzijn. Er zijn twee soorten bewustzijn: het vals bewustzijn van de niet verlichte en het "totaal"bewustzijn van de verlichte mens. Het valse bewustzijn hindert het geweten, het "totaal"bewustzijn is het geweten, het bewustzijn van jezelf. Niet bewust zijn is een gevolg van ontrouw aan het geweten. Ook met je ogen dicht zul je je hand van de kachel terugtrekken. Het zien is voelen. Das Gefuhl ist alles. Dat gevoel gebruikt geen woorden, zoals het geweten van kleine kinderen ook geen woorden gebruikt, kinderen drijven op hun gevoel. Kinderen zijn net als het geweten weerloos. Want alles wat van waarde is is weerloos. Afhankelijk van hun ouders, bang om hun hun "liefde" te verliezen, laten ze zich alles wijsmaken. Grote mensen geloven dat je van roken longkanker krijgt, dat bidden helpt, geloven in reïncarnatie, in vooruitgang, in de evolutietheorie, in toeval, in hun prestaties, dat macht met macht vergelden iets oplost, maar toch voelen kinderen haarscherp dat er iets niet klopt. Op het moment dat het kind "ik" zegt is er een vals bewustzijn, dan is het ongerepte voorbij. De dressuur begint al vrijwel vanaf de geboorte. Dan wordt het kind geperst in zijn kleertjes, in de tijd van de ouders gewrongen, blootgesteld aan het lawaai van deze maatschappij, geconfronteerd met de grillen en onrust van de ouders. Daarom staat er in het Thomasevangelie dat je terug moet gaan naar een kind van 7 dagen en eigenlijk nog veel verder terug, want in de baarmoeder worden ze al blootgesteld aan het verstoorde evenwicht van de moeder.

Je kunt iemand leren hoe tegen de stroom in te zwemmen, dat heet opvoeding. Leren hoe je je mee kunt laten drijven, is eerst laten zien wat voor ellende het tegen de stroom in zwemmen oplevert en tevens het voorbeeld geven hoe heerlijk en moeiteloos het is om je te laten meedrijven.

Een samenleving bestaat uit vele mensen, zoals een muur uit vele stenen samengesteld is. Krom gebakken stenen geven een rommelige muur, tegenstrijdige mensen een tegenstrijdige samenleving. Tegenstrijdige mensen ontstaan uit kinderen die met tegenstrijdigheden worden opgezadeld. Elke samenleving krijgt de overheid die ze verdient. Overheden worden gerekruteerd uit dezelfde mensen die de samenleving vormen. De overheid de schuld geven is jezelf aan je eigen verantwoordelijkheid onttrekken.

Het geweten is de bron, de oerbron, waaraan alles ontspringt, de oorsprong. Daar komen de woorden oorspronkelijk, origineel en spontaan vandaan. Terugkeren naar jezelf, naar de bron, is terugkeren naar je geweten. Dan pas kun je het geweten vertolken.

Naarmate het ik afneemt neemt het zelf toe, of naarmate de ratio afneemt neemt het gevoel toe, of naarmate de invloed van de cultuur afneemt neemt de invloed van de natuur toe, of naarmate kennis afneemt neemt wijsheid toe en je kunt daar nog tientallen andere dingen aan toevoegen.

Ieder mens heeft in zijn leven zijn eigen unieke oogkleppen samengesteld, maar hoe klein ze ook zijn ze vertekenen het zicht op de werkelijkheid. Mensen met kleine oogkleppen of weinig vooroordelen zien helderder dan mensen met grote oogkleppen. Hij ziet wel meer maar niet alles, maar hij waant zich beter dan den anderen. Of in een land waar alle mensen grote oogkleppen op hebben, steekt degene met kleine oogkleppen er bovenuit. Alleen degene zonder oogkleppen ziet.

Met vallen en opstaan, weerstand overwinnen, vasthouden en loslaten, je overtuigingen stuk voor stuk ontzenuwen, alles waarin je geloofd hebt loslaten, alles wat je in de loop van je leven verzameld hebt en aan gehecht bent doorzien als louter ballast hoe zinvol het je ook geleken heeft, alles waarvoor je je moeite hebt getrost, pijn voor hebt geleden als een vergissing zien, al die jaren dat je je hoofd gevuld hebt met kennis als zinloos doorzien, kortom het is niet niks, maar dan opeens vallen de schellen van je ogen en verbaas je je erover dat je dat niet eerder gezien hebt, terwijl het zo eenvoudig en voor de hand liggend is. Pas op dat moment begrijp je dat je je je hele leven vergist hebt en dat brengt je aanvankelijk in verwarring en geeft je een gevoel van spijt en schaamte, omdat je jezelf zo voor de gek gehouden hebt, terwijl je het eigenlijk altijd geweten hebt.

In deze maatschappij is het onoverkomelijk dat kinderen eerst hun paradijselijke onschuld worden uitgedreven en dat is natuurlijk vreselijk tragisch. Het is eigenlijk te gek voor woorden dat mensen op zoek zijn naar zichzelf terwijl ze tegelijkertijd er alles aan doen om kleine kinderen dat zelf te laten verliezen. Ze eerst opzadelen met bagage waar ze dan later een pijnlijk en moeizaam proces voor nodig hebben om daar weer van af te komen. Dat bedoelen ze met die rare constructie van de reïncarnatie. Als het je dus niet lukt om je in dit leven van je karma (alles waarmee je door je ouders bent opgezadeld) te ontdoen, zou je dat in een volgend leven misschien wel lukken. Dat volgende leven is je kind met jouw karma opgezadeld. Het lijkt me eerlijker om het dan in je eigen leven te doen.

Je kunt op de ingeslagen weg alleen verder gaan als je ziet dat deze maatschappij, waarin de macht het voor het zeggen heeft, wankelt op zijn grondvesten. Overal loopt het uit de hand, mensen wanhopen massaal en grijpen zich vast aan strohalmen, weten van gekkigheid niet meer wat ze moeten doen en de machthebbers, die bij god niet weten welke kant ze op moeten, bezweren hen dat het allemaal goed zal komen. Maar er is een grens aan de mate waarin mensen zich voor de gek laten houden. Culturen storten altijd in op het moment van de grootste macht en erger dan het nu is kan het niet meer. Er staat wat te gebeuren en je moet begrijpen dat wij dat mee zullen maken. 2000 Jaar geleden heette het dat het Koninkrijk Gods nabij was, maar toen is het mislukt. Toen was er nog geen internet, geen GSM en geen TV en dat is een wezenlijk verschil. In al die eeuwen erna zijn ketters altijd doodgezwegen, geïsoleerd en vermoord en dat kan nu niet meer. Deze maatschappij is een kolos op lemen voeten, een stevige duw en hij stort in.

Naarmate het ik afneemt neemt het zelf toe, of naarmate de ratio afneemt neemt het gevoel toe, of naarmate de invloed van de cultuur afneemt neemt de invloed van de natuur toe, of naarmate kennis afneemt neemt wijsheid toe en je kunt daar nog tientallen andere dingen aan toevoegen. Het rationele bewustzijn is de mantel die om het geweten heen ligt, dus het geweten moet ontmanteld worden door de ratio te ontzenuwen.

Het is alleen zinvol voor de maatschappij als kinderen leren om oneerlijk te zijn en iet meer te zeggen wat ze denken, om ontevreden met zichzelf te worden, als ze leren dat ze pas iets zijn als ze presteren en dat ze zijn wat ze doen. Want dan alleen passen ze in een onrechtvaardige maatschappij van oneerlijke mensen.

Eigenlijk is het zo dat je pas iemand de weg kan wijzen als je zelf gevonden hebt. Daarom staat er geschreven "zoekt EERST het Koninkrijk" en als je gevonden hebt vertel het dan anderen

De psychiatrische patiënt schiet tekort in zijn aanpassing aan de eisen van zijn omgeving, maar onderkent dat niet en vindt dat hijzelf tekort schiet, want hij kan zich niet aanpassen aan de norm en is dus niet normaal. De somatische patiënt kan zich uiterlijk prima handhaven, kan al zijn problemen rationeel oplossen, maar ten koste van zijn innerlijk, zijn geweten. Hij is "normaal".

Mensen kunnen een dialoog met elkaar hebben waarbij ze hun meningen (vooroordelen) met elkaar uitwisselen. Mensen kunnen een discussie met elkaar hebben waarbij ze elkaar van hun eigen gelijk proberen te overtuigen, waar dan een compromis uit kan voortkomen. De discussie tussen jou en jezelf is voor jou een bij voorbaat verloren zaak omdat je geweten altijd gelijk heeft. Het is het gevecht tussen jou en je "eigenwijsheid" en de wijsheid van het geweten, waarbij jij standpunt na standpunt en mening na mening op zult moeten geven, wil je uiteindelijk samenvallen met je geweten. Dan pas zul je wijs zijn en zul je alle meningen van degenen die een discussie met je zullen aangaan doorzien en kunnen ontzenuwen. Als ik jou laat zien dat een bewering van jou op een overtuiging (vooroordeel) berust weet je dat diep in je hart best, daarom roept het verzet op en verdediging, want je voelt je dan aangevallen. Je beseft op dat moment dat het geen onzin is, anders kun je erom lachen. Het gaat niet om gelijk krijgen, maar ik zie alleen wat jij nog niet ziet

Ik probeer inderdaad heel voorzichtig mensen te laten zien hoe ze zelf hun geluk in de weg staan, dat hun vanzelfsprekendheden helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn, hoe krankzinnig en tegenstrijdig de maatschappij in elkaar zit en hoe onrechtvaardig, hoe alles met alles samenhangt. Maar mensen zijn zo bang om hun schijnzekerheden op te geven, omdat ze daar zo vertrouwd mee zijn en ze zijn zo bang om hun groepsdenken op te geven omdat ze de groep als thuis ervaren. Ik laat ze wel zien door mijn onverstoorbaarheid en blijmoedigheid in de meest bizarre situaties, dat het wel kan, maar ze vinden mijn gedrag onbegrijpelijk, niet menselijk meer zei laatst iemand, en denken dat ik dat speel, maar voor mij gaat het moeiteloos.

De haast onoverkomelijk moeilijkheid is dat alle mensen die het voor het zeggen hebben in deze maatschappij, schrijvers, publicisten, journalisten, gelovigen en politici, commentatoren, wetenschappers en vele anderen, allemaal hun zekerheid, positie en inkomsten ontlenen aan het hebben van een mening, en wat ik dus probeer duidelijk te maken uiterst bedreigend voor hen is.

Er is een groot verschil tussen het handelen in de maatschappij en het eigenbelangeloos handelen. Het eerste doe je om je eigenbelang, eigen overtuigingen en eigen positie te verdedigen, om er zelf beter van te worden of om je gevoel voor eigenwaarde aan te ontlenen. Het niet-handelen, het Wu-Wei van de Taoisten, is het handelen zonder eigenbelang

Jan Willem van de Wetering schreef ooit een kinderboek onder de titel: "En samen kwamen ze heel ver", met de ondertitel: acht manieren om ergens te komen zoals Boeddha dat 2500 jaar geleden aanraadde. Het eerste hoofdstukje luidt aldus:

Eens, niet zo lang geleden (het zou zelfs nu kunnen zijn of morgen, of overmorgen), luisterde een klein uiltje naar zijn moeder. Hij had eigenlijk geen zin om naar haar te luisteren, want hij had andere dingen te doen, maar hij was een beleefd uiltje en daarom luisterde hij naar haar. "Uiltje", zei moeder uil. "Ja moeder", zei uiltje. "Luister naar me". "Ja moeder". "Uiltje", vroeg moeder uil, "weet je wat het allerbelangrijkste is?" Uiltje dacht een tijdje na. Hij dacht aan belangrijke dingen zoals eten, en op een tak zitten, heel hoog in een boom, en een beetje rondkijken, en vliegen. Maar zijn moeder keek hem ernstig aan, starend uit haar grote ronde ogen, en hij dacht dat het misschien niet zo´n goed idee zou zijn om het over eten, en op takken zitten, en over vliegen te hebben. Dus dacht hij nog maar wat na. "Wijsheid", piepte het uiltje. "Ja", zei zijn moeder, lichtte een vleugel op en flapte er een paar keer mee. "De Juiste Wijsheid, dat is het allerbelangrijkste. Wij uilen zijn wijs, wij kennen de grote waarheden". "Ja", zei uiltje, en knikte ijverig ja. Zijn moeders ogen waren nog steeds heel groot en rond en ze schoof dichter naar hem toe en boog zich voorover zodat ze in zijn opstekende oor kon fluisteren. "Wij uilen", fluisterde ze, "leren niet alleen hoe we de dingen moeten doen maar ook waarom we ze moeten doen".

Het verhaal klopt niet helemaal want wijs is weten wat je NIET moet doen.

Ik sta nog steeds midden in de maatschappij en het leven en toch sta ik er als een toeschouwer buiten. Moeizaam ben ik hoog geklommen  in de maatschappij, in de toren van Babel, en nog moeizamer weer helemaal afgedaald , tot ik weer met beide voeten op de grond stond. Ik wordt elke dag geconfronteerd met de schaduwkant van deze maatschappij. Ik zie geen politiek, regering, partijen, religies, belangengroeperingen, ik zie alleen maar mensen, belast met hun verleden en hun overtuigingen, vastgelopen in hun eigenwijsheid, ambities en geloven in anderen. Ik zie wat zij niet zien en probeer ze dat te laten zien. Zij zien in mij iets wat ik niet ben, maar ze vertrouwen me en ze hebben vragen en ik zie de vraag achter hun vraag en daar wil ik het met ze over hebben. En zo heb ik geoefend en geoefend en geoefend, en het ging me steeds gemakkelijker af en nu is het zo eenvoudig. Jij hebt je jaren geleden, teleurgesteld in deze rare maatschappij, daaruit teruggetrokken en het je daardoor onnodig moeilijk gemaakt. Je hebt je daarmee zelf beroofd van het kijken, voelen en luisteren naar mensen. Onze communicatiemiddelen, telefoon en email, zijn eendimensionaal. Ze laten je niet de discrepantie zien tussen wat mensen zeggen en wat ze laten zien, zodat je veel moeilijker kunt zien dat er iets niet klopt. Je ziet niet de onrust in hun ogen, hun verkrampte houding, het trillen van hun handen, hun geforceerde glimlach, hun stoere masker, het zenuwachtige geknipper van hun ogen, hun moedeloze gang, hun gebogen hoofd, en al die andere lichaamstaal, die zo anders spreekt dan zij spreken. Je ziet niet de kinderen, die je laten zien hoe je ooit was en die ik onder mijn ogen zie verkreukelen. En dat maakt het zo moeilijk voor je en ik weet niet hoe je dat anders kunt doen. Er staat niet voor niets geschreven: wees in de wereld en niet van de wereld.

Wat mijn ego betreft, daar heb ik nog een vage herinnering aan. Dat is lang geleden in brokstukken uiteengevallen en toen ik destijds voor de keuze stond om van die brokstukken een nieuw ego op te bouwen of de brokstukken op te ruimen, heb ik om onduidelijke redenen voor het laatste gekozen en opeens was alles weg. Jan Foudraine noemt dat in zijn laatste boek, dat je dan uit je hersens zakt. Ik heb daar niet om gevraagd, het is mij overkomen.

Ik kan je niet vertellen hoe je moet leven, ik kan je alleen laten zien hoe je jezelf in de weg staat. Onze discussie van de laatste maanden is een langzaam afbreken van jouw overtuigingen geweest. Jij poneerde stellingen, waarvan ik je dan liet zien waarom ze niet klopten. Ik denk dat je het idee had dat je met mij discussieerde, maar je hebt tegen mij gevochten. Je hebt me weinig gevraagd en misschien zul je dat moeten doen. Ik zal je antwoorden. Al die jaren die ik bezig ben om mensen te laten zien hoe ze zich kunnen ontworstelen aan dit tranendal hebben mij geleerd hoe voorzichtig ik moet zijn. Aanvankelijk had ik het idee dat mensen dat graag zouden willen horen en realiseerde ik me niet hoe bedreigend het voor hun schijnzekerheden was. Ik ben daardoor zo vaak verraden en in de steek gelaten, dat ik met vallen en opstaan geleerd heb hoe het niet moet. Vaak vonden mensen het prachtig wat ik vertelde, totdat hun eigen overtuigingen en geloven ter sprake kwamen en dan haakten ze meestal snel af. Mensen gaan inderdaad liever dood dan dat ze hun overtuigingen opgeven. Ze vechten zich kapot tegen zichzelf en geven anderen en de omstandigheden daar de schuld van. Afrekenen met je verleden wil zeggen dat je alle situaties waarin je egoistisch voor je eigenwijsheid, eigen belang en geluk ten koste van anderen hebt gekozen, en die daardoor gegrift staan in je geheugen, onder ogen durft te zien. Alle situaties waarin je je verantwoordelijkheid voor je medemensen (ben ik mijn broeders hoeder? Ja dus) hebt ontlopen omdat je druk was met het najagen van je eigen heil. Alle situaties waarin je macht over je kinderen en andere medemensen hebt uitgeoefend omdat jij dacht dat je wist hoe mensen moeten leven. Dat hele verleden wat iedereen altijd goedgepraat heeft omdat anderen het ook deden, omdat het zo hoorde, omdat dat nu eenmaal bij het leven hoort en al die drogredenen waarmee mensen zich voor de gek houden, bepaalt het patroon waarop mensen denken en zich gedragen. Eigenlijk is het dus zo dat de manier waarop mensen zich niet aan de richtlijn: "wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook de ander niet" houden, het met twee maten meten, de onbewuste drijfveren zijn die mensen laat doen wat ze doen en laat denken wat ze denken. Pas als je daar nu compromisloos mee ophoudt zul je je eigen aandeel in alle conflicten, emoties en symptomen in het verleden begrijpen. Je verleden verwerken is niet het een plaats geven, maar het begrijpen en dat kan alleen als je het heden begrijpt. De oplossing van het heden ligt dus niet in het verleden, maar de oplossing van het verleden ligt in het heden. En als je een probleem hebt in het leven kun je dat met je denken oplossen, maar de enige zinnige manier is om je leven zo te veranderen dat het probleem verdwijnt. Eeuwen lang hebben mensen zich uit de maatschappij teruggetrokken als kluizenaars om op die manier hun heil te bereiken, maar dat is de zekerste manier om het nooit te bereiken, net zozeer als het de meest zekere manier om nooit echt christelijk te leven is om je te bekeren tot het christendom. Alles wat een mens doet voor zijn eigen belang, staat zijn bevrijding uit de kringloop van wedergeboorten in de weg.

Het is dankzij mensen als Krishnamurti, de Dalai Lama, Bhagwan en alle andere goeroes, dat men een bizar beeld gekregen heeft van een verlichte. Het is als dat beeld wat van Jezus gemaakt is als een halfzachte kwezel, die met zalvende woorden door het leven ging, het godsbeeld als een grijze lang gerokte oude heer, met alle menselijke karaktertrekken die hem worden toegedicht. Elke schriftloze amazone-indiaan, elk kind, elke eenvoudige boer is dichter bij het vuur en kan de hoofddenkende westerling meer leren van waar hij naartoe moet dan welke goeroe dan ook. Het sprookje van Andersen over de Sneeuwkoningin eindigt met de woorden: "Daar zaten zij, beiden volwassen en toch kinderen, kinderlijk van hart, en het was zomer, warme, heerlijke zomer." In logion 4 van het Evangelie van Thomas staat dat een grijsaard niet zal aarzelen een klein kind van zeven dagen naar de plaats des levens te vragen. Zo eenvoudig is het. Je geweten vergist zich nooit en weet alles. Wie compromisloos naar zijn geweten leeft, vergist zich dus ook nooit. Ik vergis me dus nooit en het is mijn zelfverzekerdheid, zeker van mijn Zelf zijn, ondanks het feit dat ik dat niet voor mijn eigenbelang gebruik, wat mensen arrogant vinden en kopschuw maakt. Tot de uiteindelijke conclusie komen dat je alleen maar mens bent, niet meer en niet minder, moet toch niet zo moeilijk zijn. Het Evangelie van Thomas blijft een heldere, eenvoudige en eenduidige routebeschrijving om verlichting te bereiken, dus jij moet dat ook kunnen.

Wij weten van al die mensen die millennia de aarde bewoond hebben erg weinig. Al degenen die geleefd hebben zoals het bedoeld is en die over de aarde gezworven hebben en in stille verwondering genoten hebben van de schepping, van elkaar en zich gevoed hebben met wat de natuur hen in overvloed aan voedsel verschafte, hebben nooit een spoor achtergelaten. Zij leefden in de natuur en naar hun natuur. Alleen ontaarde mensen hebben taal en schrift nodig, bouwen tempels en paleizen, en dus alleen culturen laten sporen van hun verdwazing achter. Nooit zal iemand weten hoe het in den beginne is geweest, nooit zullen wij iets weten van al die naamlozen en spoorlozen die wel echt geleefd hebben en elkaar onvoorwaardelijk lief gehad hebben. Alle volkeren hebben hun mythen over de zondeval, de verdrijving uit het paradijs, maar die ontstaan pas als de mens van het rechte pad is afgeweken. Altijd hebben zieners de weg teruggewezen. Niemand kan ons vertellen hoe vaak dat gelukt is en volkeren hun sporen van ontaarding weer zelf hebben uitgewist. In De Aleph van Jorge Luis Borges schrijft hij (Deutsches Requiem): "De wereld was haast gestorven aan het jodendom en aan die ziekte van het jodendom: het geloof van Jezus, wij leren haar de gewelddadigheden en het geloof van het zwaard. Dat zwaard doodt ons en we zijn te vergelijken met de tovenaar die een labyrint weeft en die zich gedwongen ziet daarin te dwalen tot het einde van zijn dagen". Dat klinkt heel hard maar dat is uiteindelijk de bron van de Westerse beschaving die zich als een virus over de aarde heeft uitgebreid.

Uiteindelijk is het altijd zo dat hoe meer woorden, boeken en begrippen mensen nodig hebben, hoe ingewikkelder hun gedachtenconstructies, hoe zekerder je weet dat ze het niet echt begrijpen. Als de uiteindelijke conclusie van de zoektocht is dat je genoeg hebt aan: "wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet" en de taal slechts een instrument hoort te zijn om de taal overbodig te maken, plaatst dat mensen als Krishnamurti en de Bhagwan in een ander daglicht. Zij mogen dan wel het licht gezien hebben, maar ze hebben zich uiteindelijk toch verstrikt in de uitwerking van hun boodschap. De belangrijkste reden is dat ze gezwicht zijn voor hun ijdelheid, nog voordat ze klaar waren, en zich hebben laten inpakken door hun aanhangers en aanbidders. Dat wil niet zeggen dat ze niet meer en helderder zagen dan veel andere mensen, maar ze hebben ook een aantal essentiële dingen niet doorzien en overzien. Ze hebben niet begrepen dat rechtvaardigheid en eerlijkheid een absoluut vereiste zijn voor bevrijding en ze hebben zich geen voorstelling kunnen maken van een wereld van vrije mensen. Daarnaast hebben ze niet gezien wat de betekenis van ziek zijn is. Beiden hebben de kool en de geit willen sparen en een meester die niet in staat is om zich overbodig te maken is geen ware meester. Daarom heeft door hun leringen nog nooit iemand verlichting bereikt en hebben ze een spoor van anders verdwaalden achtergelaten. Aan de vruchten kent men de boom. Er is maar een geloven nodig en dat is het geloof dat als je compromisloos naar je geweten leeft je zult ontsnappen uit dit tranendal. Daarom zei "Jezus": uw geloof heeft u gered. Niet omdat ze in hem geloofden, maar omdat ze geloofden dat hij uit eigen ervaring wist en de weg kende.

Mensen weten inderdaad niet meer wat eerlijkheid is. Ze zijn zo geprogrammeerd dat als je ze vraagt waarom ze iets doen, ze antwoorden met omdat ze het leuk, mooi, normaal, lekker, gezond, interessant, belangrijk etc. vinden. En als je ze dan vraagt waarom ze dat zo vinden blijken ze daar nooit over nagedacht te hebben. Alles blijkt dan twee of meer kanten te hebben. Als je een hulpverlener vraagt waarom hij zo graag mensen wil helpen, dan doet hij dat voor de medemens, maar wat je niet hoort is dat hij dat nodig heeft omdat hij daar zijn gevoel voor eigenwaarde aan ontleent. Daar drijft ook de hele caritas op, ontwikkelingshulp en vrijwilligerswerk, voor wat hoort wat en enerzijds anderzijds in deze gespleten wereld. Als mensen niet eens weten wat ze denken, kunnen ze ook niet zeggen wat ze denken. Als kinderen hebben ze leugentjes om bestwil en de lieve vrede geleerd, ze hebben afgeleerd om aardig te zijn waardoor ze aardig moeten doen om aardig gevonden te worden. Als iedereen alles zou zeggen wat hij dacht zou het spel gauw afgelopen zijn. Alle maatschappelijke regels zijn bedoeld om de oneerlijkheid en onrechtvaardigheid in stand te houden. In elke relatie proberen mensen de lieve vrede te bewaren, verzwijgen ze gedachten, hebben ze hun eigen geheimen, zijn er onderwerpen die niet bespreekbaar zijn. Dat noemen mensen eerlijk. Als je echt eerlijk bent word je uitgestoten, dan pas je niet meer in deze maatschappij.

Absolute eerlijkheid wordt in deze maatschappij genadeloos afgestraft, want je overtreedt daarmee de spelregels van de schone schijn. Je moet rekening houden met de ander, zeggen mensen dan en bedoelen dat je hun vooroordelen moet ontzien, maar je mag nooit zeggen dat het vooroordelen zijn.

Je kunt pas echt kijken als je geen gedachten meer hebt. Zolang je gedachten heb kun je wel naar je gedachten kijken en er proberen achter te komen wat ze betekenen. De wens is de vader van de gedachten, dus geen wensen meer, geen gedachten meer. Dat is analoog aan de uitspraak van Boeddha, dat alle lijden van de begeerte komt.

Woorden heb je nodig om iets te verduidelijken. Van de Stoicijnen stamt de uitdrukking dat je dwaas was als je nog niet volmaakt wijs was. Je kunt dan wel heldere momenten en inzichten hebben, maar je bent er dan nog niet. Net zozeer ben je niet belangeloos als je nog een paar, zij het geringe, belangen hebt. En zo geldt dat ook voor al die andere begrippen die de hele mensengeschiedenis zijn gebruikt om het totaalbewustzijn onder woorden te brengen.

Het is pas een probleem als iemand denkt dat hij wijs is, want dan hoeft hij niet verder te zoeken. Of als iemand denkt dat hij eerlijk is je hem er niet op kunt wijzen dat hij oneerlijk is. Of als iemand aardig doet je hem niet duidelijk kunt maken dat hij niet aardig is. Dat is geen oordelen maar een constateren van een feit.

Ieder mens heeft recht van bestaan, maar de dorpsgekken en zwakzinnigen zijn slachtoffers van en een gruwelijke aanklacht tegen deze maatschappij.

Verpopte rupsen zijn waardevol omdat ze een vlinder in wording in zich bergen. Het is toch een drama als de meeste poppen nooit uitkomen? Pas de ontpopte vlinder ontplooit zijn schoonheid en het is ongelooflijk dat zo iets prachtigs uit zoiets vormeloos kan komen. Elk mens kan ontwaken, maar de slapende mens leeft niet het volle leven en doet zichzelf dus tekort.

Zoals in elke Odyssee zijn er verlokkingen en verleidingen die vertragend kunnen werken, het kan mee en tegen zitten, soms zul je je afvragen waar je aan begonnen bent, maar je kunt niet meer terug en dus moet je verder. Af en toe kijk je om naar wat je achtergelaten hebt, maar pas op anders verander je net als Lot in een zoutpilaar of vergaat het je als Orfeus.

"Je zonden worden je vergeven als je ze niet meer doet." Maar dan moet je eerst zien hoe je "zondigt".

Je putten-droom is een prachtige lucide droom, die laat zien hoe het leven waarin kinderen op weg gestuurd worden vol gevaren, valkuilen en angsten zit. Hoe verder je komt hoe onherbergzamer de tocht wordt en het is heel verleidelijk om niet meer mee te doen en erbij te gaan liggen. Uiteindelijk moet je het spoor terug volgen, waarbij je dus steeds minder putten zult ontmoeten, totdat je weer bij af bent en weer een put-loze grond onder de voeten hebt. Dan is er geen angst meer, geen verdriet en geen verleidingen. En dan zie je in de verte aan het andere eind van de weg hoe mensen zich als lemmingen massaal in de putten storten. Hoe de hulpverleners zich over de slachtoffers ontfermen, maar uiteindelijk ook in de put vallen. Eigenlijk een collectieve suicide en dat noemen ze leven.

Invallen (2)

Zoals elke mythe is het verhaal van Orfeus een verhaal vol symboliek (metaforen). De geliefde van Orfeus, Euridice, wordt gebeten door een slang, sterft en moet dus naar de onderwereld. (zie de zondeval). Orfeus nam zich voor om haar uit de onderwereld terug te halen. Hij dacht, wat geen mens ooit gelukt was, dat hij Hades wel kon overhalen als hij hem liet zien hoe groot hun liefde was: heeft niet de god der liefde ook macht over het dodenrijk? En inderdaad, geroerd door zoveel liefde gaf Hades Orfeus toestemming om Euridice weer mee te nemen naar de bovenwereld, zij het onder een voorwaarde: hij mocht in zijn tocht naar boven niet omzien. Zou hij dat wel doen dan zou hij Euridice voorgoed verloren zijn. Euridice liep achter hem en hij hoorde haar niet volgen en bezorgd keek hij om en Euridice verdween weer naar de onderwereld. Vergeefs smeekte hij de veerman Charon hem nogmaals de Styx over te zetten, maar Charon was onverbiddelijk: Geen levende kan de Styx oversteken, alleen diegenen die voor het schimmenrijk bestemd zijn zet ik over. En door smart gebogen keerde Orfeus terug naar zijn vaderland. De onderwereld is de maatschappij, de wereld van de slapenden, waarin de wet van macht van de ene over de andere mens geldt en ware liefde geen plaats heeft. Maar alleen de ware liefde kan de betovering doorbreken en de slapenden  wakker maken.

Ik denk dat de belangrijkste verleiding is om wat je overkomt als eigen verdienste te zien en de gedachte dat je er al bent, voordat je gearriveerd bent. Er is niets wat je moet doen, er zijn alleen dingen die je moet laten. Alles waar maar een zweempje eigenbelang inzit werkt tegen. Elke mening die je niet onderkent houdt je af van helder zien. Elk oordeel over een ander houdt in dat je je niet in de ander kunt verplaatsen. Al je medemensen zijn in hun jeugd opgezadeld met de bagage van hun ouders (dat noemen ze dan karma), zonder dat ze daarom gevraagd hebben. Iedereen heeft geleerd om meerderen, geleerden en leiders te geloven in een collectieve verdwazing, zoals die meerderen, geleerden en leiders dat ook geleerd hebben. Neem het hen niet kwalijk, want ze weten niet wat ze doen. In de hel staan geen spiegels, want mensen hebben verleerd om naar zichzelf te kijken en zo hun eigen hel geschapen. Het is dus allemaal projectie en ze zien het niet. Het is geen kwaaie wil, maar angst dat hen aan hun schijnzekerheden doet vasthouden.

In het sprookje van Andersen  "De nieuwe kleren van de keizer" arriveren op een dag twee kleermakers  Zij vertellen hem dat zij een prachtige mantel voor hem kunnen maken van een heel bijzondere stof. Het bijzondere van die stof is dat hij alleen gezien wordt door mensen die heel intelligent zijn. De kleermakers laten hem de stof zien en de keizer, die dus geen stof ziet, vindt hem prachtig. De kleermakers gaan aan de gang en fabriceren van niets een onzichtbare mantel. En als hij klaar is laat de keizer aankondigen dat hij aan het volk zijn nieuwe mantel zal tonen en laat daarbij vertellen dat de mantel alleen gezien kan worden door intelligente mensen. En dan schrijdt de keizer in zijn blootje langs het volk dat vol bewondering naar de blote keizer kijkt en niemand durft toe te geven dat hij geen mantel ziet, want dan zou hij toegeven dat hij dom is. En dan opeens roept een klein kind: "de keizer heeft geen kleren aan" en doorbreekt daarmee het zelfbedrog. Dat is de manier waarop het in de maatschappij ook gebeurt. Als bijvoorbeeld iedereen het over vooruitgang heeft en hoe goed iedereen het heeft, hoe gezellig het is en hoe belangrijk allerlei zaken zijn, zul je zo aan jezelf twijfelen als je dat niet ziet, dat je uiteindelijk toch jezelf niet meer gelooft en voor de behaaglijkheid van de kudde kiest en als je dat niet doet wordt je doodgezwegen, niet serieus genomen of ben je een cultuurpessimist. Of je belandt in een psychiatrische inrichting. Dus een keuze hebben mensen niet. Je moet wel heel sterk staan om je te onttrekken aan wat men vindt.

Je zou natuurlijk op dit moment het bijltje erbij neer kunnen leggen met het idee dat inmiddels zoveel helder hebt dat je daar voorlopig prima mee kunt leven. Met het weten wat je nu hebt is een lucratief alternatief geneeskundig praktijkje een goede optie, immers zovelen doen dat. Maar je weet inmiddels ook teveel en je geweten zal je niet meer met rust laten en het zal moeilijker blijken om dan te blijven waar je zit, dan om verder te gaan. Je ziet namelijk zoveel ellende om je heen, je ziet hoe en waarom mensen vastlopen in je familie en naaste omgeving, en je ziet wat zij niet zien en wat je ze wil laten zien en daar kun je je ogen niet meer voor sluiten. Kortom het zal meer inspanning kosten om niet verder te zoeken, dan om verder te gaan. Je hebt dus eigenlijk geen keuze. Je drijfveer, wat jou je inspanningen doet verrichten is niet van jezelf.

Wat Freud het superego noemt, dat zijn de geboden, verboden, normen, wetten van je omgeving die je je eigen hebt gemaakt, geïnternaliseerd hebt zoals Freud dat noemt. Je ziet die ook in je omgeving bij andere "normalen", maar daarom onderken je ze niet bij jezelf. In een maatschappij en in relaties waar voor wat hoort wat normaal zijn, cadeaus geven op verjaardagen, huilen bij pijn, een gezellige kerst en alles wat je verder als normaal hebt geinternaliseerd, is het alleen zinnig als je eerst bij jezelf de vraag naar het waarom stelt. Maar het is ook zo dat mensen in hun karakter (aangeleerd gedrag dus) op hun vader en moeder lijken, dat gedrag in anderen verfoeien, maar niet zien dat ze hetzelfde doen.

Elke mythe of sprookje is een metafoor, of het nu de mythe van Orfeus of Jezus is of het sprookje van Piggelmee, Hans en Grietje of al die sprookjes over de prins op het witte paard. Altijd gaat het over het terugvinden van het verlorene en zij leefden dan nog lang en gelukkig. Maar zoals elke vergelijking gaat elke metafoor ergens mank en klopt nooit helemaal omdat er altijd vervuiling door de maatschappelijke werkelijkheid inzit. In de mythe van Orfeus is Euridice degene die gezwicht is voor de maatschappij en daardoor voor Orfeus niet meer bereikbaar is. Alleen door een onvoorwaardelijke liefde kan Orfeus haar terughalen uit de wereld van de slapenden, maar dan mag hij niet twijfelen en dus niet omkijken.

Als je wijs geworden bent, kun je je terugtrekken uit de maatschappij, omdat je gemerkt hebt dat mensen je boodschap toch niet willen horen. Maar je ziet overal mensen de mist ingaan en vooral de weerloze kinderen. Je kunt dan gewoon tegen ze zeggen dat ze zich dat allemaal zelf aandoen, maar dat komt nooit over. Als je echt geeft om je medemensen, moet je leren om ze zo te benaderen dat ze zich niet bedreigd voelen en dat kost veel oefening.

Het is niet genoeg om mensen erop te wijzen hoe rot de maatschappij in elkaar zit, maar het belangrijkste is dat je ze erop kunt wijzen dat er een weg is om uit dit tranendal te komen, hoe onwaarschijnlijk dat ook mag klinken.

Ik weet niet meer wat verdriet is, noch ken ik al die andere rare emoties als boosheid, ergernis of jalouzie niet meer. Ik voel mij volstrekt zorgeloos. Ik ben alleen af en toe wat ongeduldig en wil zo graag mensen soms meer laten zien dan ze aankunnen. Ik kan je dat niet bewijzen en vind ook niet dat ik dat hoef te doen. Dat moet je op mijn woord geloven. Ik weet dus uit ervaring dat het mogelijk is

Het enige wat ik van je vraag is dat je mij gelooft als ik zeg dat er een uitweg is. Ik heb hem niet gezocht maar wel gevonden. Ik heb dus ervaren dat zoeken geen eindeloos gebeuren hoeft te zijn, maar dat iedereen kan vinden en dat het uiteindelijk zo eenvoudig is dat het nauwelijks voorstelbaar is.

Het zou niet eerlijk zijn, omdat je iets gekregen hebt wat je niet voor jezelf mag houden. In de boeddhistische leer wordt de figuur van de Boddhisatva beschreven. Hij doet afstand van de gelukzaligheid totdat de laatste grashalm bevrijdt is. De opdracht voor iemand die wijs geworden is en dus het gevecht met zijn kennis, onwijsheid, heeft gewonnen, zal vervolgens het gevecht met de onwijsheid van zijn medemensen aan moeten gaan. Dat is een moeizaam, en soms frustrerend gebeuren. "Laat ons de rechtvaardige uit ons midden weg doen, want hij is ons onaangenaam", staat in de Wijsheid van Salomo. En Tswang Tze verzuchtte berustend: "tegenwoordig leeft de ganse wereld in verblinding en hoewel ik de goede richting wil uitsturen, slaag ik daar niet in. Wetend dat dit niet mogelijk is, zou een trachten mijn weg te forceren slechts een andere verblinding zijn". Het lijkt vechten tegen de bierkaai, maar ook de bierkaai is niet onoverwinnelijk.

Ik ben inderdaad een hele gewone jongen, maar zo gewoon dat mensen het ongewoon vinden. In mijn doen en laten ben ik zo eenvoudig dat mensen mij ingewikkeld vinden en denken dat ik het speel. Ik ben zo zeker van mijzelf dat mensen mij arrogant vinden, maar dan kan ik alleen maar zeggen dat ik het ook niet kan helpen dat ik nooit aan mijzelf twijfel. Waar ik soms wel moeite mee heb is met al die dingen die horen in deze maatschappij, met onuitgesproken verwachtingen die mensen van mij hebben, met plannen en agenda´s en met gezellige avonden waar over niets gepraat wordt, maar ik kan het wel, en omdat ik de dingen gemakkelijk kan omdraaien vinden mensen me ook nog geestig. De namen Jezus en Boeddha zijn in al die eeuwen zo misbruikt en mensen hebben er zulke karikaturen van gemaakt dat ik wel begrijp dat je het zegt, maar ik heb liever dat je die niet gebruikt.

Om je ergens van bewust te worden is het eerst nodig dat je weet dat je het doet en vervolgens hoe je het doet. Mensen die vanuit hun automaat reageren realiseren zich vaak niet eens dat ze bijvoorbeeld boos zijn omdat ze alleen het gedrag van de ander zien. Pas als je ziet hoe je op het gedrag van de ander reageert kun je naar jezelf kijken en je afvragen waarom je zo reageert. Als een kind zich niet gedraagt zoals ik wil, kan ik om het kind zich wel te laten gedragen zoals ik wil boos worden. (nou heb ik niets te willen van een ander, maar dat weet je). Helaas zijn de meeste mensen zo geprogrammeerd dat ze zich dat niet eens realiseren. Ze zien zichzelf niet, want zoals je weet "in de hel staan geen spiegels", maar ze zien alleen de ander. Pas als je je bewust wordt van je eigen gedrag, dus het hoe, kom je aan de vraag waarom toe. Als je het hoe van jezelf overslaat, zie je alleen het hoe en waarom (wat je dan zelf invult) van de ander. Als je je na het hoe te hebben gezien realiseert waarom je dat doet (macht uitoefenen over een ander mens) doe je dat niet meer, want wat gij niet wilt dat u geschiedt doet dat ook een ander niet. Het fabeltje van van de Wetering klopt dus niet helemaal omdat het eigenlijk zou moeten luiden: "wij weten waarom we dingen niet moeten doen". Want wat uilen en mensen moeten doen wordt hen ingegeven door hun instinct, respectievelijk natuur. De rest is aangeleerd gedrag.

Elk mens is het middelpunt van zijn heelal. Als je in het veld zit welft zich boven je het uitspansel, overal om je heen de aarde tot  aan de horizon rondom, waar je je ook bevind op deze aarde. Kortom een groot schouwtoneel waarvan jij het middelpunt en de  toeschouwer bent. Net zomin als ik hoef te weten in de schouwburg hoe achter de coulissen decors opgehaald en weer neergelaten worden, de regisseur de regie voert en in de kleedkamers de spelers van attributen wisselen, want ik ben er om op te gaan in het schouwspel, hoef ik te weten dat de aarde om de zon draait, de regenboog een lichtbrekings effect is en eb en vloed veroorzaakt worden door de baan van de maan. Dat doet alleen maar afbreuk aan het genieten. Maar in mijn wereld en in mijn schouwspel lopen mijn medemensen rond, die het toneel afbreken en zij verknoeien mijn wereld en hun eigen wereld en zij beseffen niet hoe groot ze eigenlijk zijn. Dat is het verschil tussen mens en dier. De dieren zijn slecht figuranten in het schouwspel dat zich voor onze ogen ontvouwt, de aarde is het toneel en wij zijn de toeschouwers.

Er is een fundamenteel verschil tussen het zelfbewustzijn, het weten dat je mens bent en kroon op de schepping en het ikbewustzijn, dat pas ontstaat als je je niet meer als mens gedraagt, maar je buiten en tegenover jezelf, de natuur, en je medemensen plaatst. Misschien is het niet belangrijk om te weten wanneer en hoe het mist is gegaan, maar meer om te zien hoe het nog steeds fout gaat en hoe de mensen nog steeds op de ooit ingeslagen uiteindelijk doodlopende weg verdergaan, nooit leren van hun fouten en nooit keren op hun schreden.

Ooit zag ik bij iemand een wandtegeltje aan de muur met de tekst "Verwacht niets, dat is alles". Verwachten heeft met de toekomst te maken, met dingen die je zou willen dat ze gebeuren, met iets wat je van iemand zou willen. Kortom met zaken die je van het leven of de ander verwacht. Als je tevreden bent zie je wel wat er gebeurt en als je iets van een ander wilt zul je het moeten vragen en er rekening mee houden dat de ander alle recht heeft om nee te zeggen. De teleurstelling creëer je dus zelf. Als iemand jou belooft iets voor jou te doen is hij vrij om dat te doen op zijn tijd, tenzij je een eenduidige afspraak maakt. En als hij zich daar niet aan houdt, kun je hem daar op attenderen. Het onprettige gevoel ligt dan bij hem, tenzij jij boos of teleurgesteld bent, want dan ligt het ook bij jou. Eigenlijk heel eenvoudig dus.

Wat de mens van de dieren onderscheidt is het bewustzijn, dat ons de mogelijkheid biedt van verwondering over de schepping en onszelf. Dat ons laat genieten van onszelf, de schepping en de medemensen. Dat ons laat zien hoe fantastisch de wereld en wijzelf in elkaar zitten. Dat is de voorwaarde om een gelukkig, gezond en fantastisch leven te leiden. Zonder dat bewustzijn waren we inderdaad als de dieren. Maar helaas kunnen we dat ook aanwenden om de mist in te gaan en hoogmoedig af te wijken van het rechte eenvoudige pad. En dan biedt de aarde ons alle materialen om steeds verder af te wijken en onszelf en de wereld te herscheppen naar onze eigen denkbeelden, onze kinderen op te voeden naar onze eigen hersenspinsels. Dan zijn er paarden om te berijden en oorlog te voeren, ertsen om metalen te maken, bomen om huizen te bouwen, kolen en gas om onze vals behoeften te bevredigen. Kortom vrijwel onuitputtelijke bronnen om steeds verder af te dwalen en steeds verder de mist in te gaan.

In de loop van de geschiedenis is er een enorme verwarring ontstaan over de begrippen ziel en geest. Vaak worden ze door elkaar gebruikt. Aristoteles maakte de driedeling lichaam, ziel en geest, terwijl dat natuurlijk een kunstmatige scheiding is. Eigenlijk is een mens gewoon een mens. Het dualisme van lichaam en geest is al merkwaardig. Plato zegt daarover: "want dat is de grootste fout bij de behandeling van de ziekte, dat er artsen zijn voor het lichaam en artsen voor de geest, terwijl beide immers niet gescheiden kunnen worden". Als het lichaam het stoffelijke is en de geest het levensbeginsel, wat het stoffelijke tot vorm brengt en doet leven, is er ook nog iets dat het denken doet. Dat zou je de ziel kunnen noemen en dan is denken dus een functie van de ziel, en dus zielig. Anderen stellen dat het de ziel is die het stoffelijke bezielt en doet leven. Kortom: vrijwel iedere denker geeft daar zijn eigen invulling aan. Ik vond de combinatie denken, ziel en zielig eigenlijk wel grappig.

Stel je voor dat wij met z´n allen in een heel groot zwembad zwemmen, wat vol drijft met troep en waarvan het water vuil, stinkend en ondoorzichtig is, en dat iedereen denkt dat dat zo hoort. Niemand heeft ooit helder en schoon water gezien en kan zich daar dus ook geen voorstelling van maken. In dat water zwemmen jij en ik ook en wij hebben een plan om de oorspronkelijke toestand te herstellen. Daar is een bewustzijnsverandering van alle zwemmers voor nodig. De vraag is dan in hoeverre je eigenbelang daarin meespeelt. Wij staan aan de kant en zien hoe in dat vuile water ieder voor zich vecht en hoe mensen daarin ondergaan, zonder ooit geproefd te hebben van een helder en schoon bad. Natuurlijk is het voor ons ook prettig als het water weer helder is en wij daarin temidden van onze medemensen kunnen genieten, maar dat is onze drijfveer niet, maar wel mooi meegenomen. Je kunt nooit meer terug in het vuile water en doen alsof er niets aan de hand is. Dus je kunt niet rusten voor de laatste zwemmer omgeturnd is. Overigens wil deze metafoor niet zeggen dat er in de ideale wereld zwembaden zijn, net zomin als waar het in de metaforen in de evangeliën over wijngaarden, huizen, vissers, broden, penningen etc. gaat, dat een rechtvaardiging van het bestaan daarvan is

Als je iets wil gaat het erom of je dat voor jezelf wil omdat je het nodig hebt. Verlangen om iets te krijgen wil zeggen dat als je het  niet hebt je niet tevreden bent en meestal is het bezit van de zaak het eind van het vermaak. Als je tevreden bent heb je niets nodig, als je tevreden bent met je bezittingen, is je tevredenheid afhankelijk van die bezittingen en zul je doorlopend moeite moeten doen om ze te beschermen en te behouden en ooit zul je ze toch weer moeten loslaten. Misschien is dit nog niet het antwoord op je vraag, maar dat hoor ik dan wel van je. het kan zijn dat je op een relatie doelt of op iets anders.

In de canonieke evangeliën staat de ware uitspraak: wie zonder zonden is werpe de eerste steen, en de meest heldere spreuk van "De bond zonder naam" was: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Een volkswijsheid is: wat je zegt ben jezelf. Eigenlijk komt dat allemaal op hetzelfde neer. In je eigen leven heb je vaak beslissingen genomen, waar je met je huidige inzicht van zegt dat je dat nu niet meer zou doen. Toen je ze nam waren dat op dat moment voor jou in die situatie beslissingen waar je achter stond, waar je over nagedacht had en die in die situatie voor jou juist waren. Dat waren op dat moment voor jou geen domme beslissingen. Nu weet je dat die beslissingen vaak ingegeven werden door radeloosheid, door een niet beter weten, door beinvloeding door anderen, omdat anderen het ook zo deden, omdat het normaal was en al die andere motieven waardoor mensen zich laten leiden. Als je je houd aan het wie zonder zonden is werpe de eerste steen, gooi je geen stenen, veroordeel je niemand, en als je zonder zonden bent, besef je dat mensen nooit beslissingen nemen uit kwade wil, maar uit onwetendheid en dat ze het allemaal goed bedoelen. Alle mensen hebben maskers op waarmee ze het maatschappelijk toneelspel spelen. Voor alle rollen is een scenario, dat in eeuwen en eeuwen geschreven, herschreven, bijgesteld en aangepast is. Als je het over politici hebt die domme beslissingen nemen, veroordeel je een maatschappelijk rol, een masker. Mensen nemen als politicus beslissingen en binnen het scenario zijn dat juiste beslissingen. Het is onjuist om te praten over ambtenaren, politici, leger, justitieel apparaat, Fosters Parenst Plan etc., omdat je dan met een beschuldigende vinger wijst naar mensen die het goed bedoelen. Het gaat erom om de mensen te laten zien, hoe alles met alles samenhangt en dat de mensheid als collectief daar verantwoordelijk voor is. Dat spreekt mensen aan. Wat uit de teksten moet spreken is mededogen, het feit dat je beseft dat je je broeders hoeder bent. Als ik temidden van geblinddoekte mensen loop, die denken dat ze zien omdat ze niet beter weten, is het niet eerlijk om te roepen dat ze niet zo dom moeten doen. Decennia lang heb ik ook geblinddoekt rondgelopen en gedacht dat dat normaal was. Daar hebben ik littekens van opgelopen, verdriet, angst en allerlei andere emoties door gehad, maar door een samenloop van omstandigheden, waar  ik in ieder geval niet bewust om gevraagd heb, is mijn blinddoek afgevallen en nogmaals dat is niet mijn verdienste!

De vraag is waarom mensen hun kansen niet benutten. Als er al zoveel eeuwen lang door alle beterweters bezworen is dat er toch geen uitweg is, als mensen die proberen te ontsnappen monddood gemaakt worden, uitgestoten worden of in psychiatrische  inrichtingen opgesloten worden, is het natuurlijk nauwelijks te geloven dat er wel een uitweg is. Mensen zien wel dingen, maar  durven zichzelf niet meer te geloven en kiezen uit angst om belachelijk gemaakt te worden voor de veiligheid van de kudde. Als klein kind kreeg je van je ouders op je aanhoudende vragen naar het waarom nooit antwoord, omdat zij daar ook nooit antwoord op  gekregen hadden. Dat is een eeuwenoud taboe, want gods wegen zijn ondoorgrondelijk, zeiden de mensen vroeger en tegenwoordig zeggen ze dat hun eigen wegen ondoorgrondelijk zijn en ze niet zelf meer verantwoordelijk zijn voor hun eigen gedrag maar dat dat veroorzaakt wordt door de genen, de anderen en de omstandigheden of door toeval.

In de canonieke evangeliën staat dat je moet woekeren met je talenten en als men geleerd heeft daaronder te verstaan dat dat betekent dat je hogerop moet komen in de maatschappij en iedereen dat gelooft krijg je de prestatiemaatschappij waar wij nu in  leven. Maar woekeren met je talenten moet je verstaan als je talenten gebruiken om uit deze maatschappij te ontsnappen. Niet iedereen heeft evenveel talenten gekregen. Wie op de onderste verdiepingen van de toren van Babel verblijft heeft geen zich op wat zich daarboven afspeelt. Daar worden de theorieen uitgebroed, de beslissingen genomen, daar zitten de hoofddenkers, de geleerden, de leiders, die de weg banen en plaveien met goede bedoelingen. Die moeilijke woorden gebruiken en ingewikkelde verhalen vertellen om hun beleid te verkopen. Natuurlijk wordt ieder mens met dezelfde hoeveelheid talenten geboren, maar zovelen zijn zo geslagen en verkreukeld door het maatschappelijk leven dat ze alle geloof in zichzelf verloren hebben en dan kun je niet  meer bij die talenten komen. Je veroordeelt alleen iemand als je niet in staat bent om je in die ander te verplaatsen. En als ik dan al die levensverhalen hoor, van armoede, autoritaire ouders, de beschamende rol van de kerk en de geneeskunde, waardoor mensen eenduidig hun plaats gewezen werd, dan ken ik alleen maar mededogen. Dan stel ik mij voor dat ik als ik in hun nest geboren was ik nu zo zou zijn als zij en dat maakt me dan opstandig en vind dat daar een eind aan moet komen. Dan verbaas ik me vaak dat mensen ondanks alles op de been gebleven zijn, maar dat is geen leven. Laatst sprak ik iemand met een gruwelijk verleden, een leven vol ziekten en operaties, die mij stralend vertelde hoe gelukkig ze was. Daar geloof ik geen barst van zei ik, maar zij verzekerde mij dat het wel zo was. Toen heb ik gezegd dat als je altijd een boterham per dag gehad hebt, het heel wat is als je er nu drie hebt, maar dat je niet weet hoe het is om een heel brood te hebben. Toen schrok ze en barstte in tranen uit.

Jij hebt eerst zoveel verloren en niet omdat je dat wilde, noch omdat je het voorzien hebt. Jij was al uitgestoten door de kudde. Jouw buurman is redelijk en relatief gelukkig, die heeft nog nooit met de rug tegen de muur gestaan. Hij torst lijdzaam en geduldig zijn bagage door het leven en als dat problemen geeft gaat hij ermee naar de dokter. Mensen zijn zo vreselijk bang om hun leven te veranderen, om hun schijnzekerheden op te geven, ze weten wat ze hebben en niet wat ze daarvoor terug zullen krijgen en ze kiezen natuurlijk voor de weg van de minste weerstand. Maar als je medemensen van mening zijn dat branden nu eenmaal bij het leven horen en dat dat altijd zo geweest is en altijd zo zal blijven, zul je eerst je eigen kleine brand moeten blussen en pas als je weet hoe dat moet, omdat het je uiteindelijk gelukt is, kun je mensen eerst laten zien hoe het leven zonder binnenbrand is en kan je ze laten zien hoe je dat zelf gedaan hebt.

Wat dat betreft even over de aardbeving in Gujarat, waarbij mogelijk 20.000 mensen zijn omgekomen. Toen in 1755 Lissabon getroffen werd door een grote aardbeving en dertig procent van de stad instortte, was de reactie van Jean Jacques Rousseau: dat hebben de mensen toch over zichzelf afgeroepen, waarom moeten ze zo nodig een stad bouwen en in stenen huizen gaan wonen. Als ze geleefd hadden zoals ze hadden moeten leven, als nomaden met een beschutting voor de nacht, was er geen slachtoffer gevallen.

Alle wijzen hebben altijd de beloning voor de tocht in het vooruitzicht gesteld, de apatheia, het Nirwana, het Koninkrijk gods, het paradijs, het Arcadie, enz. Dat is juist de essentie van hun boodschap. Op weg gaan zonder dat je weet wat de beloning is, kun je  aan niemand verkopen, want de weg door de woestijn is niet iets waar mensen voor kiezen, tenzij ze weten dat aan de overkant het Beloofde Land ligt. In alle sprookjes wordt de held een schat in het vooruitzicht gesteld en dat is de drijfveer.

Alle mensen worden als mens geboren, met alle talenten en mogelijkheden om als mens te leven. Deden ze dat maar, maar dat doen ze niet. In het Credo van de katholieken staat tot slot: ik geloof in de gemeenschap der heiligen en het eeuwige leven, Amen.  De gemeenschap der heiligen is de gemeenschap van hele mensen en het eeuwige leven het leven in het nu. Dat was dus waar de  boodschap van "jezus" op doelde. Het koninkrijk gods wat hij zag opdoemen als mensen zijn boodschap zouden begrijpen, zou een aarde zijn bevolkt door mensen, die als mensen zouden leven, levend zonder verleden en toekomst, in een eeuwig nu, gelukkig, gezond, heel, en genietend van de schepping, een vredige aarde met een vredige mensheid, zonder lijden en verdriet. In wezen zijn alle mensen dus gelijk. Maar kijk nu wat de cultuur, deze maatschappij van meerdere en minderen, heeft aangericht. Daar draait alles om rationele intelligentie, het instrument om hogerop te komen en vervolgens je eigenbelang en je positie te verdedigen. Tegenwoordig hebben ze de term emotionele intelligentie, wat gelijk staat met gevoel, intuitie en uiteindelijk het geweten, dat strijdig is met je rationele intelligentie. In de maatschappij hangt het af van het nest waarin je geboren wordt, en van het netwerk van mensen om je heen, die bepalen hoe hoog je op de maatschappelijke ladder kunt stijgen. Er zijn dus twee soorten talenten: je emotionele talenten, die voor iedereen evenveel zijn en je rationele talenten, die milieu-bepaald zijn. Je rationele intelligentie is dus eigenlijk je mate van dresseerbaarheid. Ik heb er niet om gevraagd om in een intellectueel milieu geboren te worden, waardoor ik hoog in de toren van Babel heb moeten klimmen en pas daarboven gemerkt heb dat alle verhalen niet kloppen. Dat is het verschil tussen jou en mij. Ik heb eerst mijn enorme rugzak met intellectuele bagage moeten sorteren, de tegenstrijdigheden moeten doorzien, en hem vervolgens moeten legen. Dat heeft het voordeel dat ik de taal van de intelligentsia spreek en kan weerleggen. En nogmaals, dat is geen verdienste, maar uit nood geboren. Ik heb daarvoor het meest geleerd van de eenvoudige boeren en de kinderen, die in de onderste regionen verkeren. De weg omhoog is dezelfde als de weg omlaag en wie hoog klimt moet ook diep dalen. Jij komt uit een ander niet zelfverkozen nest. Het moet voor jou gemakkelijker zijn dan het voor mij geweest is, maar niet als je je blind blijft staren op het intellectuele geneuzel van de autoriteiten en geleerden. Jij hoeft hun taal niet meer te leren om hun verhalen te ontzenuwen, dat mag je aan mij overlaten. Wat je wel moet doen is je eigen taal tot eenvoud terug te brengen, geen moeilijke woorden, geen ingewikkelde begrippen, geen gecompliceerde zinsconstructies. Je moet schrijven alsof je het aan eenvoudigen van geest moet duidelijk maken. Je hoeft minder af te leren dan ik heb moeten doen. Als je het taalgebruik van de Tao Tse Tsjing van Lao Tse leest, zie je hoe dat uitblinkt door eenvoud, geen moeilijk woord, eenvoudige korte en heldere zinnen. Zo kan het. Mensen missen niet het talent om hun latente vermogens te gebruiken, maar ze zijn bang, geloven zichzelf niet, hebben de moed niet om te veranderen, zijn bang om uiteindelijk toe te moeten geven dat ze zich hun hele leven vergist hebben. Het is echt alleen maar angst en de hardste schreeuwers zijn altijd het bangst. Als alle mensen in wezen niet gelijk zouden zijn zou het onzinnig zijn om te streven naar een rechtvaardige wereld.

Alles wat je doet voor het algemeen belang, dus niet het groepsbelang, landsbelang maar het belang van de mensheid, dus voor het tot stand brengen van een rechtvaardige wereld, is alleen eerlijk en rechtvaardig. Of zoals Marcus Aurelius zei: wat in het belang is van de korf is in het belang van de bijen. Zolang je in deze maatschappij leeft, zie je mensen de mist ingaan. Mensen die in hun onwetendheid allerlei onheil over zich afroepen, slachtoffers van hun verleden. Je bent je broeders hoeder, dus zul je ze moeten bijstaan. Maar de enige ware hulpverlener is de hulpverlener die zichzelf overbodig maakt.

Hier blijkt weer de verraderlijkheid van de taal. Er zijn drie woorden: oordelen, veroordelen en beoordelen en dan heb je ook nog vooroordelen. De meeste mensen gebruiken die termen door elkaar maar ik denk dat het goed is om onderscheid te maken. Als je niet verkeerd begrepen wilt worden is het beter als je die woorden dus helemaal niet gebruikt, maar een andere omschrijving geeft. Beoordelen: is in principe zonder waardeoordeel. Je beoordeelt de toestand van je huis, het functioneren van een werknemer. Veroordelen: je geeft een waardeoordeel. Je onderwerpt het object aan wat voor jou goed of slecht is. Jij bent daarin de norm. Oordelen: eigenlijk hetzelfde als veroordelen. Misschien is het een onderwerpen aan de algemeen geldende maatschappelijke wetten.

Je zult de taal moeten gebruiken om de taal overbodig te maken, zoals jij nu de PC gebruikt om de PC overbodig te maken. Zo is de uiteindelijke bevrijding of verlichting de overgang naar de vrijheid of verlichting. Dat zijn natuurlijk ook alleen maar woorden en die woorden kunnen niet aangeven wat het betekent. Je kunt in woorden wel aangeven hoe je daar kunt komen, je kunt laten zien wat de eindtoestand in de weg staat, je kunt uitleggen wat het niet is. Geluk is een afwezig zijn van angsten, onrust, onzekerheid, pijn, ziekten, verdriet en alle andere emoties. Je kunt niet beschrijven hoe het leven dan is, je kunt het alleen zelf ervaren. Dat is de vergissing van de mystici, die hun ervaren in woorden hebben geprobeerd uit te drukken. Zelfs het woord geluk is maar een woord, waar inderdaad mensen van alles onder verstaan, maar niet weten wat het is. Iedereen kent wel momenten van geluk, helaas, want anders zouden ze er niet naar kunnen verlangen, maar ze weten niet waarom die momenten er opeens waren en ook weer verdwenen. Het Nirwana, het Koninkrijk Gods, en al die andere woorden zijn ook maar bedenksels, waar mensen zich dan een voorstelling van proberen te maken, met alle rare consequenties van dien. Steden van goud en edelstenen met alleen maar mensen in witte gewaden, een luilekkerland waar de gebraden kippen aan de bomen hangen, paleizen vol met mooie en willige vrouwen, in de hemel zitten op een gouden troon en de hele dag Gods lof zingen, kortom allen gekleurd door de frustraties van de bedenkers. De beloning in het vooruitzicht stellen is dus noodzakelijk,

Het fascineert me elke keer weer om te zien hoe het elke keer weer haast met een mathematische precisie klopt, hoe dingen wel in elkaar moeten vallen en hoe mensen onherroepelijk de fout ingaan. Er is natuurlijk een groot verschil in de weg die jij en ik genomen hebben. Ik viel opeens zonder dat ik op dat moment besefte  laat staan kon overzien wat er gebeurde, uit mijn hersenen, zoals Jan Foudraine dat noemt. Jij hebt schil voor schil afgepeld en ik weet niet hoe het dan gaat. Soms heb ik wel een gedacht: is dat nou alles, is het nu zo vreselijk gewoon? En dacht dat het gepaard zou gaan met prachtige visioenen zoals de mystici dat beschrijven. Maar als ik dan naar buiten kijk en zie hoe ongelooflijk mooi de besneeuwde wereld eruit ziet, hoe een winterkoninkje weghipt, de koolmezen aan de pinda´s zitten en hoe jammer het is als de strooiwagen langskomt, dan is dat genoeg om ontzag te hebben voor de schepping. In elke cultuur die steeds verder van huis raakt, zullen er vroeg of laat mensen zijn die eruit vallen, als je maar lang genoeg wacht. Maar het zullen die mensen zijn die de weg terug moeten wijzen, volhoudend, drammend. Ze zullen hun tanden erin zetten en niet meer loslaten tot de laatste grashalm bevrijd is. En zo zal het gaan,

Er is een fundamenteel verschil tussen oorzaak en betekenis. Oorzaken van symptomen verklaar je met wetenschappelijke theorieen, de betekenis van symptomen is dat zij naar iets verwijzen. Het woord oorzaak moet je dus maar vergeten. Je hebt gelijk, misschien is dit een klassiek voorbeeld van het kind met het badwater weggooien. Natuurlijk hebben alle symptomen een betekenis, hoewel dat niet altijd even duidelijk is en de verschillende schrijvers soms een andere betekenis aan hetzelfde symptoom geven en dus de mogelijkheid bestaat dat de discussie uiteindelijk alleen nog maar daarover gaat. Een ander probleem is dat het een eindeloze lijst wordt met tientallen verschillende soorten hoofdpijnen, honderden huidziekten, vele buikpijnen boven, onder links en rechts in de buik enzovoorts. Jou lijstje is nog maar een fractie van wat er allemaal te koop is. Dus ik weet niet zo goed hoe dat in de praktijk uit te werken is. Waarom weten we wel een betekenis van psoriasis, maar waarom heeft de een het op de knieen en de ander op de armen? Als je vijf huidziekten beschrijft met hun betekenis voelen alleen die patienten zich aangesproken en al die anderen niet. Ik denk dus dat als je begint het eind zoek is. En eenvoud blijft het kenmerk van het ware en in der Beschraenkung zeigt sich der Meister. Dethlefsen verstikt zich uiteindelijk  in de reincarnatie, de astrologie, alchemie en magie, Louise Hay geeft allerlei zweverige en vage oplossingen. Het feit blijft natuurlijk dat alle mensen , die hun boeken lezen er wel dingen in herkennen, maar bij god niet weten wat ze ermee moeten. Ze beseffen niet dat als iedereen zich hun inzichten eigen zou maken, de hele gezondheidszorg in zou storten. Zij zijn dus in wezen slechts symptoombestrijders, van slechts een deel van de symptomen van deze maatschappij. Maar iedere maatschappij krijgt de gezondheidszorg die zij verdient. Dat wil zeggen dat als er geen artsen meer nodig zijn deze hele maatschappij instort, want alles hangt met alles samen.

Het is natuurlijk toch het eeuwenoude verhaal van de kralen en de spiegeltjes waar alle primitieve culturen voor vielen. Daarnaast kennen alle culturen verhalen over een verloren paradijs, hoe dicht ze er ook bij zitten en een godenzoon die hen daar weer naar terug zal voeren. Het is vaak de misvatting geweest, dat ze dachten toen de blanken kwamen, zij die godenzonen waren die terugkeerden om hen de weg te wijzen. Zij hebben het allemaal duur moeten bekopen. Ik heb een keer een verhaal gelezen over een ontdekkingsreis waarbij de ontdekkers aan land gingen en verwelkomd werden door een schare naakte inboorlingen. Tot hun grote verbazing lieten die inboorlingen een bijbel zien waar alleen de kaft nog van over was. Eigenlijk een heel symbolisch verhaal, want je moet je dus eerst van je boeken, en zeker je heilige boeken ontdoen om echt te kunnen leven. Zoals de mysticus Hans Denck zei: voor wie niet in Gods huis is heeft het boek geen zin. Wie in Gods huis is begrijpt uit het boek hoe vroom de Heer is. Met andere woorden: als je denkt dat je uit een boek kunt leren hoe je moet leven, zul je het nooit leren. Als je het van het leven geleerd hebt, begrijp je pas wat er in de boeken staat, maar heb je die niet meer nodig. De kaft zou je dan ook nog weg kunnen gooien. Alle primitieve volkeren, alle stammen, zoals wij ze kennen, hadden hun tradities, hun stamhoofden, hun kleding, hun sjamanen. Ook zij waren van het rechte pad afgeweken, maar nog zo vreselijk weinig vergeleken met onze maatschappij. Ook zij hadden bezittingen en taal. De minst afgewekenen leefden van wat de natuur aan vruchten leverde, een stap verder zijn de jagers en vervolgens settelen mensen zich en gaan het land bebouwen. En dan is het eind zoek. Ik las een illustratief verhalen over een indianenstam ( bij Borges, geloof ik) die een keer per jaar al hun in een jaar opgehoopt bezit op een grote brandstapel vernietigde en dan gewoon weer opnieuw begon, helaas. Maar als principe toch heel aardig.

Alle mensen die in de zelfkant van de maatschappij terecht gekomen zijn, zitten daar niet uit vrije wil, maar het zijn de uitgestotenen, mensen voor wie geen plaats was, die onvoldoende gereedschap hebben meegekregen om het hoofd boven water te houden. Ook zij hebben nog steeds hun gehechtheden, hun verslavingen, hun afhankelijkheden van anderen, hun agressie en hun andere emoties, die ze verdoven. Iets niet willen bezitten is ook een willen. Dat zie je bij de kloosterlingen, die afstand doen van bezit, de gelofte van armoede afleggen, sommigen die niet praten. Maar ze blijven gehecht aan hun rituelen, aan hun geloof, aan hun meningen. Ze ontvluchten de maatschappij, maar nemen die in hun hoofd gewoon mee. Dat is de omgekeerde wereld. Pas als je figuurlijk onthecht kun je letterlijk onthechten. De zelfkant van de maatschappij, de kloosters, en andere sekten zijn subculturen, waar eigen wetten regels en normen gelden, waarin mensen net zo opgesloten zijn als in de maatschappij. Vluchten kan niet meer en bovendien lost het nooit iets op. Wijsheid is onlosmakelijk verbonden met rechtvaardigheid en je kunt in grote weelde leven en toch vrij zijn als je daar niet aan gebonden bent en het voor je niets uitmaakt of je het op moet geven, omdat je beseft dat je dan slechts van uiterlijkheden afstand doet. Het is natuurlijk wel zo dat de bezitlozen, die daar mee hebben leren leven een voorsprong hebben op de aan hun vele bezittingen gehechten rijken en de kennisarmen, weinig kennis hoeven op te geven om wijs te worden.

Op de site staat bij de beloning: onkwetsbaarheid en een leven zonder pijn en verdriet. In allerlei mythen en sprookjes komt de onkwetsbaarheid ook terug door wonderbaarlijke zalven of godenspreuken. Nu is het in sprookjes en mythen zo dat daar letterlijk wordt verteld wat figuurlijk bedoeld wordt. De onkwetsbaarheid en het leven zonder pijn is dus een niet meer te kwetsen, omdat je geen heilige huisjes meer hebt, en een leven zonder figuurlijke pijn. Als iemand zijn hand in het vuur zal steken om te laten zien dat hij onkwetsbaar is zal het altijd pijn doen, want dan haalt hij twee dingen door elkaar en dat noemen mensen terecht het noodlot tarten of de goden verzoeken. Dat geldt ook voor het eten. In deze maatschappij lijkt het wel of mensen leven om te eten en te werken en in bizarre rituelen nemen ze het op allerlei manieren bereide en verkrachte eten (wat ze eerst lekker hebben moeten leren vinden), op vaste tijden en niet omdat ze honger hebben, met eetgerei en aan een "gezellige" dis tot zich. Je zou dat kunnen vergelijken als wanneer je het tanken van je auto met uitgebreide rituelen gaat versieren terwijl de enige bedoeling van het tanken is dat je verder kunt rijden. Als je er goed over nadenkt is het krankzinnig dat mensen hun honger uitstellen tot de maaltijd en vervolgens in gezelschap met vorken en lepels hun maag gaan vullen. Je zou met evenveel argumenten van het ontlasten een collectief en feestelijk gebeuren kunnen maken. Dat zou alleen inhouden dat ouders aan de kinderen zouden moeten leren dat het vullen van de slokdarm onsmakelijk en vies is en dat poepen een feestelijk en heerlijk gebeuren is. Je zou dat binnen een generatie kunnen leren omdraaien.

Om te bewijzen hoe onkwetsbaar je bent zou je inderdaad heel lang op suiker kunnen leven, (ik zou van spijkers kunnen leven, zegt Thoreau in Walden) zoveel reserves bergt je lijf, maar het lijkt me niet lekker. Honger is niet erg, ook dat went, maar de angst dat je zult verhongeren (het dus geen vertrouwen hebben dat het goed komt) dat maakt honger ondraaglijk. Daarom vechten mensen in Ethiopie om eten. Deze aarde heeft voor iedereen ruim genoeg, maar niet voor onze bizarre eetgewoontes en voedselvergaring, waar weinigen handwerkers moeten werken om voor al die vrijgestelde hoofdwerkers het voedsel te verzamelen. Het was voor de mens ongetwijfeld gemakkelijker geweest als vleeseten dodelijk was geweest, als er geen ertsen waren geweest voor zijn metalen, als er geen berijdbare dieren waren geweest, geen vezels om touwen mee te maken, geen splijtbare stenen om pijlpunten van fabriceren, geen klei om stenen van te bakken, geen asfalt om wegen te leggen, geen rubberbomen om rubber te tappen. Dan had hij nooit zover kunnen afwijken van de rechte weg. In het Boek van Henoch, in het vroege christendom nog een veelgeciteerd boek staat: Bovendien leerde Azazyel (een gevallen engel) de mensen om zwaarden te fabriceren, messen, schilden, borstplaten, de vervaardiging van spiegels,  en de vervaardiging van armbanden en sierraden, het gebruik van verf, het verfraaien van de wenkbrauwen, het gebruik van stenen van elke waardevolle en uitgekozen soort, en van allerlei soorten kleurstoffen, zodat de wereld veranderde. Aan de mens is dus alles gegeven om van te genieten en alles om van zijn leven een hel te maken. De keuze is aan hem. Daarom is de mens in potentie een alleseter. Niets van wat de mond ingaat kan hem ziek maken. Maar het is de ontaarde mens met zijn voedselallergieen, zijn maagklachten, zijn obstipatie, zijn stofwisselingsziekten, die hem tot zijn dieten veroordeelt. Gezond eten is dus per definitie onzin.

In deze gespleten wereld is geen goed zonder kwaad, geen voor zonder tegen, geen verworvenheden zonder verwording, geen rijkdom zonder armoe, geen vooruitgang zonder achteruitgang, geen God zonder duivel, geen toekomst zonder verleden. Als je je wilt ontdoen van het kwaad, het tegen, de verwording, de armoe, de duivel en het verleden, moet je je dus ook ontdoen van het zogenaamde goed, het voor, de verworvenheden, de rijkdom, de vooruitgang en je God. In dit ontkerkelijkte land is het woord God voor velen zo´n beladen begrip dat veel mensen als ze het tegen komen al meteen afhaken. In deze versie is het niet alleen in de titel weggehaald maar zorgvuldig verwijderd uit de hele tekst. In de oorspronkelijke brieven was het alsof een boze god de mensen toespreekt, in de Boterhoofdversie is het niet duidelijk wie de spreker is, het zou bij wijze van spreken een aliën kunnen zijn. In wezen heeft het precies dezelfde strekking als het Evangelie, is in een aantal opzichten duidelijker, in een aantal harder. Je zou het kunnen vergelijken met de overeenkomsten en het verschil tussen de geschriften van de profeten en de boodschap van "Jezus". De eersten zijn een grote aanklacht tegen de gevestigde orde, zijn bekommerd om de verstotenen en zwakken. Het evangelie wijst de weg naar het beloofde land. Je kunt je overigens afvragen wat voor wijzigingen het geinstitutionaliseerde priesterdom in de loop van de geschiedenis allemaal aangebracht heeft in de profetengeschriften. Zij waren uiteindelijk vrijwel de enige niet-analfabeten en waren dus helemaal vrij om zodanige wijzigingen aan te brengen dat hun positie niet in gevaar zou komen. In het boek Job is het bijvoorbeeld heel duidelijk uit stilistische verschillen dat het later gewijzigd is, waardoor de essentie van het verhaal verloren is gegaan.

In logion 64 staat eigenlijk precies hoe mensen reageren. Of ze zijn zo druk met hun eigen zaken, maar het feit dat ze een smoes verzinnen wil zeggen dat ze wel begrijpen waar het om gaat. Maar de meeste reageren niet eens en dan weet je niet of ze het wel gelezen hebben, het weggelegd hebben en het opschuiven tot later, tot ze er tijd voor hebben. Het meest fascinerend vind ik als je het, met wat uitleg gegeven hebt en als ze dan de volgende keer als je ze ziet, er gewoon niet op terugkomen. Dat kan betekenen dat ze je niet serieus nemen en denken dat je maf geworden bent, maar ik denk dat ze het bloedeng vinden en dan krampachtig doen alsof ze er niets vanaf weten. Mensen met wie ik er echt over praat zeggen dat het al zo vaak geprobeerd is en toch niet lukt, dat ik te optimistisch ben, dat we toch niet meer terug kunnen omdat we al te ver zijn, dat ik te radicaal ben en dan leg ik ze uit dat zij het dan altijd ook over zichzelf hebben en dat beamen ze dan. Mensen zijn zo bang om hun schijnzekerheden op te geven. Maar ik weet dat het bij iedereen die het leest iets teweegbrengt en dat ze nooit meer voor zichzelf kunnen doen alsof ze van niets weten. Als mensen boos worden zeg ik dat het kennelijk geen onzin is, want als het onzin is kun je er om lachen, als je boos wordt heeft het je geraakt. Het wees argeloos als een duif en listig als een slang houdt natuurlijk ook in dat mensen er wel mee bezig zijn maar er niet over durven te praten, omdat ze begrijpen hoe bedreigend het voor anderen is.

Elke dag gaan overal ter wereld kinderen naar school om hun breinen te laten vervuilen en volbouwen met zaken die daar niet in thuishoren en wat jij ziet is het resultaat daarvan. Zoals Paracelsus zei: genees niet het lichaam, maar genees de ziel dan volgt het lichaam vanzelf. Dus pas als de mens zich ontworsteld heeft van alles wat hij tijdens zijn dressuur normaal heeft leren vinden, zal hij zien wat hij met de aarde heeft aangericht. Zolang dat niet zo is zijn er cultuurminners en natuurminners, die vechten om de grenzen. En ik vind die uitspraak van Gregorius Nianzenus (Het is mogelijk - 99) zo prachtig waarin hij zegt: "als één bouwt en één afbreekt verwekken zij niets dan moeite". Daarom kan bevrijding alleen massaal,

Verliefdheid heeft niets te maken met houden van of liefde. Houden van betekent de ander accepteren zoals hij is. Je houdt van kip met appelmoes, maar dat is geen liefde (zong Japie Fischer lang geleden). Je wordt verliefd op iemand omdat je daar iets bekends in herkent, het communicatiepatroon en de manier met elkaar omgaan en op elkaar reageren zoals je dat thuis geleerd hebt. De verliefden laten elkaar maar een kant zien, namelijk hun goede kant en het lijkt allemaal rozegeur en maneschijn. Ze kennen elkaar dus maar voor de helft en dat blijkt al gauw als ze gaan samenwonen, want dan komt onherroepelijk die andere kant ook boven. Daarom kun je een lat-relatie ook zolang volhouden, omdat je dan altijd de kans hebt om die andere kant te ontlopen. Een relatie in deze maatschappij van halve mensen is een kwestie van geven en nemen, van compromissen en het bewaren van de lieve vrede ten koste van jezelf. Een onvoorwaardelijke liefde is een onmogelijkheid, want er zijn altijd maren. Zolang je de ander nodig hebt, al is het maar om te vrijen, is het houden van niet onvoorwaardelijk. Vrijen en minnen is heerlijk, maar zolang het een behoefte is, is het niet zuiver.

Als je de ander wilt begrijpen zul je moeten proberen je in hem te verplaatsen. Stel je voor dat je hoogleraar bent. Je hebt je om dat te worden ongelofelijk veel, het leven, moeten ontzeggen. Ten koste van anderen heb je carrière gemaakt, je gezinsleven heeft er onder te lijden gehad, je bent met je kinderen naar de dokter gegaan, je hebt je genoegens ontzegt om je proefschrift te schrijven, je hebt je hele hoofd vol boeken gestampt, je hebt anderen met je kennis geïnfecteerd, je wordt geëerd en geroemd door anderen, je naam staat onder vele publicaties, je hebt je toekomstplannen  en je bent druk druk druk. En dan komt er opeens iemand die zegt dat je leven een grote vergissing is geweest. Wat zou jij doen? Je weet wat in "Het is mogelijk" over eigen meningen staat. Op de eerste plaats zijn ze niet van jezelf op de tweede plaats verhinderen ze je om helder te zien. Zelfkennis is weten dat je niet meer en niet minder dan een mens bent, inzicht is naar binnen kijken, dus naar jezelf kijken en luisteren. Zelfkennis is geen inzicht, maar met inzicht kun je zelfkennis bereiken.

Stel je een wereld voor, laten wij het het paradijs noemen, met alleen maar vrije zelfgenoegzame mannen en vrouwen. Ze hebben elkaar niet nodig, zijn niet afhankelijk van elkaar, hoeven elkaar niet aan te vullen omdat ze zelf heel zijn, maken geen gebruik van elkaar, zijn prachtig en volmaakt en hebben geen behoeften. Er zijn geen seksuele drijfveren die de onderlinge verhoudingen vertroebelen, noch de behoefte om via orgasmen kortstondig te ontsnappen aan een keurslijf. Er is geen macht maar alleen maar liefde. Dan is er geen verliefdheid, maar een man en een vrouw kiezen ervoor om samen verder te gaan in onvoorwaardelijke liefde. Zo´n relatie is onverbrekelijk en er is ook geen enkele reden om die te verbreken, want waarom zou je een ander begeren? Hoe anders is het in deze maatschappij. Verliefdheid vereist oogkleppen.

In de metafoor, het sprookje, van de canonieke evangeliën wordt Jezus geboren in Bethlehem (huis der wijsheid). Dat betekent dat het volmaakte inzicht daar doorbrak. De Wijzen uit het Oosten (oosterse wijsheid) heeft daartoe bijgedragen. Vervolgens werd het inzicht gedragen door een aantal mensen het te heet onder de voeten en zij vluchtten met het kind (het nog niet volledig uitgewerkte inzicht) naar Egypte. Pas dertig jaar later was het rijp voor verkondiging. Dat wil dus zeggen dat er vele jaren van oefening aan vooraf gaan voor het idee zover uitgewerkt is dat het eenduidig, eenvoudig en voor iedereen begrijpelijk is. Bhagwan had wel het inzicht maar is gezwicht voor zijn ijdelheid, heeft het inzicht niet volledig uitgewerkt en is de pias geworden van zijn discipelen. Daarom ontbreekt de rechtvaardigheid in zijn leringen en daarom is hij zelf de mist in gegaan. De allegorie van de Grot van Plato blijft een heldere metafoor om dat uit te leggen. Iemand maakt zich los uit de grot en aanschouwt de werkelijkheid. Hij kan dan in het aanschouwen blijven en als een mysticus verder door het leven gaan. Hij kan terugkeren naar de grot en als een profeet de geketenden toeroepen dat ze een miserabel leven lijden en dat ze zich moeten bevrijden en als dat aan dovemansoren blijkt een sekte stichten en de goeroe spelen en zich met zijn volgelingen elitair uit de wereld terugtrekken en temidden van de kreperenden in Poona een ashram vestigen. Zo ga je hoe dan ook de mist in, dan verlies je je in je ijdelheid met alle consequenties van dien. Nederigheid, mededogen, rechtvaardigheid, vereist voor een waarachtig leven waren hem vreemd. Daardoor is hij als een charlatan en bedrieger aan zijn eind gekomen, hoe mooi hij ook kon praten. Er is een derde optie als je je ervan bewust bent dat bevrijding geen eigen verdienste is maar een gave en begrijpt dat het alleen uit angst is dat de geketenden zo reageren. Dan meng je je weer onder de geketenden en probeer je listig als een slang en argeloos als een duif ze te laten zien dat ze zich wel kunnen bevrijden, hoe onwaarschijnlijk dat ook moge klinken. Dan zoek je behoedzaam medearbeiders om de klus te klaren.

Je kunt blindelings vertrouwen op jezelf omdat je Zelf altijd gelijk heeft. Er is maar een iets wat je moet geloven, dus aannemen op mijn woord, en dat is dat als je stug en eerlijk doorgaat de beloning groot zal zijn. Al het andere waarin je gelooft houdt je daar alleen van af. Als je je zorgen maakt ben je klein van vertrouwen,

In Mattheus 4:1-11 staat de metafoor over de verzoeking door de duivel, je zou dat ook de ijdelheid kunnen noemen. De ijdelheid nam hem mee naar een zeer hoge berg en hij toonde Hem alle koninkrijken der wereld en hun heerlijkheid en zeide tot hem: Dit alles zal ik u geven indien Gij u nederwerpt en mij aanbidt. Dat is de grote verleiding, dat als je het spel doorhebt, dat je zwicht voor je ijdelheid want dan ga je weer de mist in en komt daar nooit meer uit. Daarbij sleur je al diegenen die je vertrouwen mee.
 

___________________________________________________________________
 

Kleine kinderen

Zij laten je zien wat je ooit was. Onbevangen, gaaf, spontaan, argeloos, natuurlijk, tevreden, zonder verleden en toekomst, niet gehinderd door enige kennis, eerlijk en schaamteloos. En kijk hoe ze verkreukeld worden in het proces wat mensen opvoeding noemen. Hoe ze verworden tot kinderachtige volwassenen, opgezadeld met het onverwerkte verleden van hun opvoeders. Oneerlijk, gevangen in hun overtuigingen, gedreven door hun willen, ontevreden, onvrij, onecht, tegenstrijdig, innerlijk verdeeld en verdwaald in deze zelfgeschapen krankzinnige maatschappij
Altijd zijn de kinderen het slachtoffer, overal gaan ze de dezelfde mist in waar hun ouders in zitten. Met de beste bedoelingen verdrijven zij hen uit hun kinderparadijs en zij beseffen niet wat zij doen. Het enige wat kinderen van hun ouders kunnen leren is hoe het niet moet. Maar naar hen wordt nooit geluisterd, terwijl zij het voorbeeld zijn van hoe de mens oorspronkelijk was en zou kunnen zijn.
 

Edgar Allan Poe

Uit: The Colloquy of Monos and Una. Augustus 1841

Eerst nog iets anders, mijn Una, met betrekking tot de algehele toestand van de mens in deze tijd. Je zult je nog wel herinneren dat een of twee wijze voorouders van ons - werkelijk wijs, hoewel niet in de ogen van de wereld - het hadden gewaagd om te twijfelen aan de juistheid van het woord 'verbetering' wanneer dat werd gebruikt in verband met de voortgang van onze beschaving. In ieder van de vijf of zes eeuwen voor onze dood, waren er periodes waarin een krachtig intelligent figuur verscheen, die zich sterk maakte voor principes waarvan het waarheidsgehalte nu voor ons verlichte verstand zo volkomen duidelijk is - principes die ons ras hadden moeten leren dat het beter was zich te onder werpen aan de richtsnoeren van de wetten der Natuur dan te proberen die onder controle te krijgen. Met grote tussenpozen verschenen er enige meesterbreinen die iedere voortgang in de praktische wetenschap beschouwden als een achteruitgang van het werkelijke nut ervan. Af en toe is het poëtische intellect - dat intellect dat nu naar ons gevoel het meest verhevene van alle is - omdat de waarheden ervan voor ons de meest blijvende betekenis hadden en alleen gevonden konden worden door die analogie die slechts tot de verbeelding spreekt en geen belang heeft voor de onbeholpen geest - af en toe is zo'n poëtisch intellect een stap verder gegaan bij het tot ontwikkeling brengen van filosofische ideeën en vond het in die mystieke parabel die over de boom der kennis verhaalt, en over zijn verboden vruchten, die de dood met zich meebrengen, een duidelijke aanwijzing dat kennis voor de mens met zijn kinderlijke ziel niet passend was. En deze mensen, de dichters, die leefden en stierven, terwijl ze werden veracht door de 'utilitaristen', de grove betweters die zich arrogant een titel hadden aangemeten die slechts op juiste wijze gebruikt had kunnen worden met betrekking tot diegenen die veracht werden, deze mensen, de dichters, dachten smachtend, maar niet onverstandig, na over de oude tijden toen onze behoeften minder gecompliceerd waren en we intenser van iets konden genieten - tijden waarin vrolijkheid een onbekend woord was, omdat geluk zoiets intens en plechtigs was - heilige, verheven en gelukkige tijden, toen blauwe rivieren oningedamd voort stroomden, tussen heuvels vol bomen die niet gekapt waren, naar verre verlaten bossen, oeroud, welriekend en nog nimmer verkend.
Toch dienden deze edele uitzonderingen op de algemene - verkeerde - regel, slechts om die laatste door oppositie te versterken. Helaas!  We hadden de kwaadste van onze kwade dagen bereikt! De grote 'beweging' - dat was de huichelachtige term die ervoor werd gebruikt - ging verder; een ziek tumult, zowel in moreel als in lichamelijk opzicht. Kunst - de Kunsten - werden oppermachtig en toen zij eenmaal op hun troon zaten, ketenden zij het intellect dat hun de macht gegeven had. Omdat de mens de majesteit van de Natuur wel moest erkennen, begon hij kinderlijk te jubelen over het feit dat hij haar elementen in de hand had en nog steeds verder in de hand kreeg. Zelfs terwijl hij, naar eigen idee, trots voortschreed als een God, werd hij bevangen door een infantiele imbeciliteit. Zoals gezien de oorsprong van zijn verwarring verondersteld mocht worden, raakte hij door systeem- en abstractiezin besmet. Hij wentelde zich in algemeenheden. Naast andere merkwaardige ideeën, won die van algehele gelijkheid terrein. En voor het aangezicht van God en gebruik makend van analogie-redeneringen, ondanks de luide waarschuwende stem van de wetten der gradatie die zo duidelijk betrekking hadden op alle dingen op aarde en in de hemel, werden er wilde pogingen ondernomen voor het verkrijgen van een overal heersende democratie. Maar toch sproot dit kwaad noodzakelijkerwijs voort uit het grootste kwaad - Kennis. De mens kon niet tegelijkertijd over kennis beschikken en zich overgeven. In die tussentijd verschenen er talloze grote, rokende steden. Groene bladeren verschrompelden ineen voor de hete adem van de ovens. Het mooie gezicht van de Natuur raakte misvormd, als verwoest door de een of andere ziekte.

Vroegtijdig door een onmatige kennis daartoe gebracht, naderde de wereld haar oude dag. Dat zag het merendeel van de mensheid niet, of deed net alsof hij het niet zag, wulps, hoewel ongelukkig voortlevend. Maar de geschiedenis der aarde had mij geleerd dat de prijs die voor de hoogste beschaving betaald moest worden, een zeer grote verwoesting is.

Op dat moment spraken we in de schemering over de tijden die zouden komen wanneer het door de Kunst gewonde oppervlak van de aarde, na die zuivering te hebben ondergaan die de rechthoekige obsceniteiten kon verdrijven, zich opnieuw zou hullen in het groen en de berghellingen en het glimlachende water van het Paradijs en uiteindelijk een geschikte woonplaats voor de mens zou worden; van de door de Dood gezuiverde mens - voor de mens voor wiens nu verheven intellect kennis niet langer vergif met zich mee zou brengen - voor de verloste, wedergeboren, gelukkige en nu onsterfelijke, maar nog steeds stoffelijke mens.

De schone schijn

Er zijn zoveel goede dingen in de wereld zeggen de mensen, maar dat is de ene kant van de medaille die niet zonder de andere kant kan bestaan. Tegenover alle verworvenheden staat verwording en onlosmakelijk zijn ze verbonden. Achter de mooie façade van de welvaartsstaat gaat een wereld van ellende schuil. Dat is de tol die de mensheid betaalt voor zijn kortzichtigheid.
In deze gespleten wereld bestaat geen goed zonder kwaad, geen voor zonder tegen, geen verworvenheden zonder verwording, geen rijkdom zonder armoe, geen God zonder duivel, geen toekomst zonder verleden. Als je je wilt ontdoen van het kwaad, het tegen, de verwording, de armoe, de duivel en het verleden, moet je je ook ontdoen van het zogenaamde goed, het voor, de verworvenheden, de rijkdom, je God en je toekomst.
 

Een mooi sprookje 
eindigt met de woorden: en zij leefden nog lang en gelukkig.

Maar voor het zover is heeft de hoofdpersoon moeilijke opdrachten moeten vervullen, machtige tegenstanders moeten verslaan, reuzen en zevenkoppige draken op zijn weg gevonden en vele gevaren doorstaan. Zo is iedereen de hoofdpersoon in zijn eigen leven en de opdrachten die hij moet vervullen om de schat te vinden levert het leven zelf. De reuzen en draken zijn je meningen, je gewoonten, je vanzelfsprekendheden, je eigenwijsheid, je belangen, tradities, overtuigingen en schijnzekerheden.
En ze bieden hardnekkig weerstand en lijken onoverwinnelijk, maar het is mogelijk. Als je ze verslagen hebt zie je ze nooit meer terug. Al je heilige huisjes zul je met de grond gelijk moeten maken, want die staan je alleen maar in de weg. Je belangrijkste wapen is een absolute eerlijkheid, je bondgenoot de stem van je hart. Uiteindelijk zul je bij jezelf uitkomen en nog lang en gelukkig leven.

Mensen hebben geleerd dat pijn en verdriet, zorgen en problemen, angst en wanhoop nu eenmaal bij het leven horen. Die horen bij hun manier van leven en als je je daarvan wilt bevrijden moet je dus je leven veranderen. Alles wat in je hoofd zit is aangeleerd, alles kun je dus weer afleren. Durf naar jezelf te kijken en wees je eigen held!

Je hebt geen moeilijke en dikke boeken nodig, geen ingewikkelde woorden en begrippen, geen oefeningen, geen cursussen, geen leermeesters of goeroes. Je kunt het allemaal zelf als je maar vertrouwen hebt in jezelf. Eerlijkheid kost niets.
 

De terugreis

Deze tocht is alleen voor mensen die in zichzelf durven geloven. Wie niet bereid is zijn vanzelfsprekendheden en zijn overtuigingen ter discussie te stellen kan niet mee en blijft zitten waar hij zit. Wie denkt dat hij toch niet kan veranderen, omdat hij nu een maal zo is, zal nooit vertrekken en wie nooit vertrekt zal nooit aankomen. Wie gelooft dat je de uitweg toch nooit zult vinden, zal blijvend in de doolhof blijven dwalen. Wie gelooft in de vooruitgang kan nooit het spoor terug volgen. Wie gelooft dat je je toch nooit van je bagage kunt ontdoen zal zijn last tot de laatste snik meedragen. Wie blijft geloven zal nooit weten, maar wie oprecht zoekt zal vinden.

De enige leidraad is:
 
 

Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook de ander niet

Wat je verder nodig hebt voor de tocht:

• absolute eerlijkheid
• rechtvaardigheid
• durf
• doorzettingsvermogen
• zelfkritiek
• een rotsvast vertrouwen in jezelf

Wat je ervoor moet opgeven:

• al je overtuigingen
• al je schijnzekerheden
• al je eigenwijsheid
• al je gehechtheden
• al je macht
• je verleden en toekomst

Wat de beloning is:

• onkwetsbaarheid
• geluk
• gezondheid
• zekerheid
• zelfkennis
• een leven zonder pijn en verdriet

Wat is verlichting?

"Verlichting is daar waar mensen de onmondigheid afleggen die zij aan zichzelf te wijten hadden. Onmondigheid is daar waar mensen niet in staat zijn hun verstand te gebruiken zonder zich daarbij door een ander te laten leiden. Mensen hebben de onmondigheid aan zichzelf te wijten wanneer dat onvermogen niet berust op een gebrek aan verstand, maar op het ontbreken van de vaste wil en de moed om het verstand dat zij hebben ook te gebruiken zonder zich daarbij door een ander te laten leiden. Sapere aude! (Durf te WETEN) Waag het om het verstand dat je hebt zelf te gebruiken! is dus het wachtwoord van de Verlichting."

Emanuel Kant 1783

Deze wereld, in duisternis gehuld, schreeuwt om een nieuwe Verlichting. Laten wij dit keer niet vergeten de wetenschap, die nieuwe verduisterende religie, te ontmaskeren!

De ware en de valse utopie

 

Cultuur gaat altijd ten koste van natuur - natuur gaat altijd ten koste van cultuur. A = 100% cultuur, ratio. Valse onbereikbare utopie B = 100% natuur, gevoel. Ware bereikbare utopie X = de samenleving: A ---------X------------------ B X is de plaats waar onze cultuur zich bevindt. Het grootste gedeelte van de natuur is opgeofferd aan productie, prestatie, belangen, egoisme, valse behoeften, bezit. A is een volledig vertechnologiseerde aarde, een illusie waarin geen natuur meer zou resteren, of een situatie na een derde wereldoorlog, een dorre onbewoonbare aarde. B zou je het paradijs kunnen noemen, een terug naar de oertoestand, waarin de mens leeft in harmonie met zichzelf, zijn medemensen en de natuur. Het is een radicaal terug naar de natuur. Zolang de mens ergens tussen A en B zit is hij dwalend, onderworpen aan tegenstrijdigheden. Als je de kudde die in X vecht op leven en dood voor eigen belangen, bezit en status verlaat en de smalle weg vol gevaren betreedt op weg naar B, waarbij je langzaam alle culturele bagage moet achterlaten, vergelijkbaar met het verlaten van Plato's grot, wordt je dat niet in dank afgenomen door de achterblijvenden. Bij B is de nauwe poort waar je helemaal naakt doorheen moet, zonder belangen, zonder vooroordelen, je moet de hele wereld achterlaten, compromisloos. A = 100% ratio, denken B = 100% gevoel, geweten, enz. X = een mens: A ---------X------------------ B Als beide kruisjes op dezelfde plaats staan ben je keurig aangepast aan de maatschappij en pas je daar precies in. Naarmate je je meer ontdoet van je vooroordelen, gewoontes, eigenbelang en vanzelfsprekendheden schuift het kruisje naar rechts. Je valt dan uiteindelijk samen met je geweten, maar je past niet meer in deze onrechtvaardige maatschappij. Om je heen zie je dan overal mensen die met elkaar vechten om het kruisje naar links of naar rechts te duwen, de milieubewegingen naar rechts en de plannenmakers naar links, het gevoel naar rechts en de ratio naar links, liefde naar rechts en macht naar links. Een eindeloos en heilloos gevecht met alleen maar slachtoffers.

Geloof niet in theorieën en meningen van anderen. Het enige wat er van je gevraagd wordt is dat je gelooft dat als je compromisloos naar je geweten leeft  je uiteindelijk zult ontwaken uit deze boze droom en zult uitstijgen boven lijden en verdriet. Alleen dat geloof zal je redden.
 

Wie alles opgeeft zal alles krijgen